ساعت ۸:۱۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٦/۳/۱٢  

 

پرورش ماهی در سیستم های مداربسته

تاریخچه تکثیر وپرورش ماهی در دنیا و ایران

ماهی چیست؟

پرورش ماهی در قفس

خواص غذایی ماهی


 

پرورش ماهی در سیستم های مداربسته

*******************************************

 در سالهای اخیر مصرف ماهی در اکثر کشورها به میزان قابل توجهی افزایش یافته است و تکثیر و پرورش ماهی به عنوان منبع پروتئینی سبب شده است که این کار بصورت یک تجارت مهم در کشورهای پیشرفته تبدیل شود. ماهی نسبت به عوامل محیط آبی که در آن زیست می کند نظیر PH ، O 2 ، NH 4 ، و دیگر عوامل بیوشیمیایی و بیولوژیکی،موجودی بسیار حساس است و ضرورت دارد که این عوامل در یک حد مشخص و معمولی ثابت بماند. با توجه به این نیاز روزافزون سعی شده است برای پرورش فوق متراکم ماهیان ، بهبود عوامل محیطی و بهبود کیفیت تولید و کوتاه شدن دوره پرورش مدنظر قرارگیرد.

قدمت استفاده از سیستم گردشی پرورش آبزیان به حدود دو دهه می رسد که برای اولین بار در کشور دانمارک مورد استفاده قرارگرفت و هم اکنون در کشورهای اروپایی (به طور خاص) مورد استفاده قرار می گیرد. در زمان حاضر از این سیستم برای استفاده از پرورش آبزیان گرمابی و سردابی استفاده می شود. نحوه کاربرد سیستم هردو روش یکسان است اما عواملی همچون دما ، اکسیژن و ... در پرورش آبزیان مختلف متفاوتند که باید تنظیم و کنترل شوند.

در یک سیستم مداربسته که آب مورد استفاده ماهیان از نظر اکسیژن فقیر شده و مواد سمی و فضولات آن زیاد شده است، با حذف مواد معلق توسط میکروفیلتر و تبدیل آمونیوم تولید شده به نیتریت و نیترات زیر حد مجاز توسط بیوفیلترها و تزریق اکسیژن مایع خالص بوسیله راکتورهای مخلوط کن و ضدعفونی کردن، آب احیا می شود و مجدداً مورد استفاده قرار میگیرد. در این تصفیه فیزیکی و شیمیایی دقت عمل و سرعت ضرورت دارد بطوریکه کوچکترین اختلال در عمل تصفیه و احیا سبب مرگ و میر شدید آبزیانی که از آب بازگشتی استفاده می کنند می شود. چنین ظرافتی سبب می شود که کنترل کیفیت آب بطور دائمی صورت گیرد و عمل تصفیه بدون کوچکترین توقفی انجام شود. به همین دلیل اتوماسیون نقش مهمی در صحت عمل چنین سیستمی ایفا می کند.

پس از اندازه گیری عوامل حیاتی در آب مورد استفاده ماهیان، اطلاعات بدست آمده را تجزیه و تحلیل می کنند. چنین نیازی سبب می شود که صنعت نقش مهمی در اندازه کیری عوامل و تجزیه و تحلیل و اصلاح آنها داشته باشد.

تصفیه فیزیکی و شیمیایی و احیای مجدد آب در سیستم مداربسته در مصرف آب و ابعاد زمین مورد نظر موثر است و زمان رشد را به حداقل می رساند، بطوریکه یک محصول در مدت یک سال چند بار قابل عرضه به بازار است. کنترل دما از عوامل مهم دیگری است که سبب کاهش دوره پرورش می شود.

در این سیستم فاکتورهای مورد نیاز تغذیه ماهی در شرایط مطلوب است. در نتیجه در مصرف غذا صرفه جویی می شود و در نهایت هزینه های تمام شده نیز کاهش می یابد که خود یکی از مزایای این سیستم است.

بخشهای سیستم مداربسته عبارتند از: چند حوضچه بتنی، میکروفیلتر، پمپ سیرکوله، فیلتر بیولوژیک، پمپ هواده، مخروط تزریق اکسیژن مایع، اتاق کنترل، موتور ژنراتور،اشعه uv ، غذاده خودکار و ... .

 

نحوه کار سیستم مداربسته

هدف کلی در یک سیستم مداربسته پرورش آبزیان استفاده مجدد از آب و افزایش تراکم ماهی در استخرهای پرورشی است. طبق محاسبات انجام شده، با احیای مجدد آب و ایجاد شرایط زیست مناسب در استخرها، با تراکم بالا می توان مصرف آب را تا یک هفتادم کاهش داد که این خود در پرورش و فراگیر کردن آن در مزارعی که آب و زمین مختصری دارند، تحول بوجود می آورد. به عنوان مثال در یک مزرعه پرورش ماهی قزل آلا به ظرفیت 50 تن، میزان آب تازه مورد نیاز 500 لیتر در ثانیه و مساحت استخرها نیز پنج هزار متر مربع است، اما در یک سیستم آب در گردش با همین ظرفیت، آب مورد استفاده به هفت لیتر در ثانیه و مساحت استخرها تا 250 متر مربع کاهش می یابد.

عملکرد سیستم مداربسته پرورش ماهی مبتنی بر گردش آب موجود در استخرها و احیای مجدد آن از لحاظ اکسیژن مورد نیاز، دفع مواد زائد،تصفیه کردن مواد سمی، تنظیم PH و گندزدایی است. کنترل هریک از عوامل ذکر شده و ایجاد شرایط سالم استفاده از روش خودکار اندازه گیری، کنترل و ثابت نگهداشتن هریک از این عوامل در محدوده مجاز است که مجموعه این شرایط حضور صنعت و تکنولوژی جدید را در هر مزرعه پرورش ماهی ضروری می سازد.

استفاده از کامپیوتر در چنین سیستمی نه تنها این موارد را محقق نمی سازد بلکه با بکارگیری نرم افزارهای مناسب ، هر لحظه آمار و اطلاعات دقیقی در کلیه زمینه های مربوط به پرورش در اختیار است. همچنین تشخیص و درمان بیماریهای احتمالی موجود در استخرها به وسیله کامپیوتر انجام می گیرد. امروزه وضعیت مزرعه را بوسیله خطوط تلفن از هر نقطه دلخواه و از کیلومترها فاصله کنترل می کنند زیرا سیستمهای کامپیوتری این گونه ارتباط از راه دور را بای مجموعه امکان پذیر ساخته است.

سیستمهای آب در گردش پرورش ماهی با توجه به انتخاب قابلیتهای مورد نظر با امکانات متفاوتی ساخته شده اند که در کلیات با هم مشترکند ولی هریک قابلیتهای مختلفی دارند

 

اصول بیولوژیکی تولید در سیستم مداربسته

 

هنگامیکه در سیستمهای مدارباز آب کافی با کیفیت مناسب ودمای ثابت دردسترس نبوده ویا فراهم نمودن آن از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نباشد ، استفاده از سیستمهای مداربسته ضروری است. در سیستم مداربسته بطور کلی آب غیر قابل استفاده برای ماهی از استخرها به بخش تصفیه انتقال داده شده وپس از تصفیه مکانیکی ، بیولوژیکی واکسیژن دهی به استخرهای ماهی برمی گردد.

 

تغذیه ماهی

پس از مشخص شدن نوع واندازه غذا باید مقدار غذادهی روزانه محاسبه شود که با توجه به وزن کل ماهیهای سیستم ودرصد وزن بدن باشد. نکته بسیار مهم این است که پس از هر بار بیومتری که معمولا هر 15روز یکبار صورت می گیرد، نباید مقدار غذادهی سریعا افزایش یابد چرا که فعالیت بیو فیلترها مختل می شود وسبب افزایش پارامترهای سمی ازجمله آمونیاک می گردد. بطور کلی مقدارغذادهی نباید از 10% - 5% کل غذادهی در روز بیشتر شود. با توجه به شرایط سیستم هر دو تا سه روز یکبار باید این مقدار افزایش یابد .(ازدادن غذای تر خودداری شود).

 

پارامترهای فیزیکی

PH

مقدار آن در رابطه با سمی شدن آمونیاک وغلظت دی اکسید کربن اهمیت به سزایی دارد بهترین دامنه

برای فعالیت بهینه سیستم 2/7-9/6 میباشد.از تغییرات ناگهانی آن در سیستم باید جلوگیری کرد ، زیرا تغییرات

آن تاثیر سریع برروی دیگر پارامترها دارد. 5/0 واحد در روز بیشتر نباید تغییر یابد. معمولا پ هاش آب به دو دلیل در سیستم اسیدی می شود:

ـ دی اکسیدکربن حاصل از تنفس

2ـ اسید حاصل از فعالیت سیونفیکاسون

درصورت اسیدی شدن آب ، بیکربنات سدیم یا هیدروکسید کلسیم اضافه می شود. به ازای هر 20 کیلوگرم غذا، 1 کیلوگرم هیدروکسید کلسیم اضافه می شود. قلیا ئیت باید 120-50 میلی گرم در لیتر باشد.

اکسیژن

مصرف اکسیژن ماهی بستگی به پارامترهایی مانند دما، سایز ماهی ، فعالیت ومقدار غذادهی دارد. در دمای 18 درجه سانتیگراد متوسط مصرف اکسیژن 600 گرم به ازای هر کیلوگرم غذا در روز ویا بطور متوسط 480 میلی گرم در ساعت به ازای هر کیلو ماهی می باشد. اکسیژن محلول باید بیش از 6 میلی گرم در لیتر باشد.

با توجه به اینکه در سیستم 100 تنی 275 کیلوگرم در روز غذادهی صورت می گیرد باید 7/6 کیلوگرم اکسیژن در ساعت برای ماهی تامین شود که با اکسیژن دهی بخشی از آب ورودی از طریق راکتورها انجام می شود.

غلظت اکسیژن در استخرها باید بیشتر از 65% مقدار اشباع آب منطقه باشد اکسیژن خالصی که به آب اضافه می شود سبب می شود که غلظت اکسیژن 300-200%در آب ورودی افزایش یابد که به تدریج در استخرها مقداراکسیژن لازم تامین می شود اگر اکسیژن در بیوفیلترهای هوازی به زیر 2میلی گرم در لیتر برسد باکتریهای بی هوازی فعال شده و سولفید هیدروژن آزاد میکنند که سبب مرگ ومیر در ماهیها میشود.همزمان فعالیت باکتریهای نیتریفیکاسیون هم کاهش یافته که در نتیجه آن غلظت آمونیاک ونیتریت افزایش می یابد.

دما

بهترین دما برای رشد قزل آلا وفعالیت باکتریهای نیتریفیکاسیون 18-15 درجه سانتیگراد می باشد همانند سایر فاکتورهای آب از تغییرات ناگهانی دما نیز باید خودداری گردد درجه حرارت کمتر ویا بیشتر از حد بهینه سبب کاهش رشد می شود.

کدورت

تعیین شفافیت آب (توسط سشی دیسک) نقش بسیار مهمی در سیستم دارد اگر بیشتر از 15 سانتی متری سطح آب مشخص نباشد باید سریعاً رفع کرد علت این امر می تواند در نتیجه کم اشتهایی ماهی ، غذادهی بیش از اندازه ، بیماری ویا اشکال در عملکرد میکرو فیلتر باشد. تا برطرف شدن مشکل باید مقدار غذادهی را به حداقل رساند. در غیر اینصورت ماهیها دچار صدمات آبششی میشوند.

 

پارامترهای شیمیایی

 

آمونیاک / آمونیم

آمونیاک تولید شده در سیستم در اثر متابولیسم ماهی و تجزیه مواد دفعی وپسماندهای غذا می باشد به همین دلیل لازم است به سرعت ذرات جامد مدفوع وغذای خورده نشده از سیستم خارج شود.

(آمونیاک کل به دو فرم آمونیاک غیر یونیزه سمی و آمونیاک یونیزه غیرسمی باشد. مقدار آمونیاک مجاز غیر یونیزه برای سایزفینگرلینگ 005/0 وبرای ماهیهای بزرگتر 025/0 میلی گرم در لیتر است. اما مقدار 06/0 میلی گرم در لیتر سبب ایجاد واکنشهای سمی در ماهی میشود. پ هاش در محدوده 7 سبب کمتر شدن سمی بودن آمونیاک می شود. مقدار تولید آمونیاک از طرفی به میزان پروتئین واسید آمینه غذا واز طرف دیگر به مقدار غذادهی بستگی دارد.

ارگانیسمهای حذف نیتروژن باکتریهای اتوتروف هستند که از گونه های نیتروزموناس و نیتروباکتر می باشند. از آنجائیکه همزمان بارشد ماهی غذادهی هم افزایش میابد باید توجه داشت این افزایش بصورتی باشد که فرصت لازم جهت افزایش جمعیت باکتریهای مسئول نیتریفیکاسیون برای تبدیل آمونیاک اضافه شده به نیتریت ونیترات وجود داشته باشد.

برای تثبیت وافزایش جمعیت باکتریها معمولا چند هفته وقت لازم است. باکتریهای نیتریفیکاسیون به بسیاری از داروها ومواد شیمیایی که برای درمان ماهی بکار میرود حساس هستند به همین دلیل لازم است که درهنگام درمان مواد شیمیایی ودارو وارد بیوفیلترها نشود.

 

نیتریت

نیتریت حاصله از اکسیداسیون آمونیاک توسط باکتریهای نیترو باکتر به نیترات تبدیل می شود.

اگر نیتریت از حد مجاز بیشتر شود برروی هموگلوبین ماهی تاثیر گذاشته ومانع از جذب اکسیژن می شود که معروف به بیماری مت همو گلوبین می باشد. به همین دلیل با وجود اشباع بودن آب از اکسیژن به دلیل مشکل بوجود آمده ماهی به سختی تنفس می کند که متعاقباًً سبب کاهش رشد وایجاد بیماری می شود. با افزودن نمک طعام به آب و ثابت نگهداشتن مقدار کلر به مقدار 200-150 میلی گرم در لیتر به راحتی از بروز مسمومیت ناشی از نیتریت در ماهی می توان جلوگیری کرد.

دنیتریفیکاسیون

مرحله دنیتریفیکاسیون توسط یکسری از باکتریهای هترو تروف انجام می گیرد. در این مرحله باکتریها اکسیژن را از نیترات تامین می کنند. نصف اسیدی که توسط باکتریهای نیتریفیکاسیون تولید می شود در این مرحله مصرف می شود.

نیترات + مواد آلی نیترات

6NO3+5CH3OH 5CO2+7H2O+3N2+6OH-+e

دی اکسیدکربن

در نتیجه تنفس ماهی وباکتریها در سیستم ، دی اکسیدکربن تولید می شود. اگر مقدار بیش از 12 میلی گرم در لیتر بشود سبب استرس، کاهش ضریب تبدیل غذایی می شود وبرای حذف آن از هوادهی استفاده می شود. همچنین بیوفیلترهای چکه ای هم در حذف دی اکسیدکربن بسیار موثر هستند بدون حذف دی اکسیدکربن ، پ هاش آب اسیدی میشود.

سولفیدهیدروژن

در اثر تجزیه بی هوازی مواد آلی در آب ایجاد می شود. ترکیب سولفید محلول با یون هیدروژن تشکیل سولفید هیدروژن را میدهد ووجود آن بستگی به مقدار پ هاش دارد. با شستشوی بیوفیلتر غرقابی از تجمع آن وبروز خطر در سیستم می توان جلوگیری کرد.

 

نکات مهم

ـ هرگاه مقدار آمونیاک یا نتیریت افزایش یابد ابتدا باید غذادهی قطع شود وبه دنبال آن تعویض آب هم افزایش یابد وسریعا رفع علت کرد.

ـ در صورت پایین بودن درجه حرارت آب آنرا به آرامی باید تا 18 درجه سانتیگراد افزایش داد.

ـ هردوماه یکبار باید بیوفیلترها شستشو شوند یعنی هر بیست روز یک سلول بیوفیلتر کاملاً شسته شود تا از کاهش جمعیت باکتریها جلوگیری شود. این امر بستگی به میزان غذادهی ونیز کیفیت غذای مورد استفاده نیز داشته ودر صورت استفاده از غذا با غبار زیاد شستشوی هر یک از بیوفیلترها باید 4 تا 6 هفته کاهش یابد.

ـ بچه ماهیهایی که در هر نوبت باید وارد سیستم بشوند، ابتدا سه هفته در قرنطینه خارج از سالن باید بمانند ودر بدو ورود با فرمالین شستشو بشوند، پس از سه هفته هم دوباره این عمل تکرار شود. سپس بعد از 3-2روز که در آب تمیز قرار میگیرند وارد سیستم بشوند.

 

اقدامات مدیریتی

برای جلوگیری از بروز هر گونه اختلال در سیستم لازم است که سیستم هوشمند باشد به طوریکه از طریق سیستم آلارم اخطارهای لازم داده شود. آگاهی از کارکرد تجهیزات ، وضعیت ماهی وکیفیت آب به طور دائم قبل از آنکه مشکلی به حد بحرانی وخطرناک برای سلامت ماهیها برسد سبب جلوگیری از بروز هر گونه استرس در ماهی

می شود که پیامد آن رشد سریع ماهی میباشد.

بیوفیلتر

برخی از پسماندهای ناشی از ماهی وغذا در آب محلول میشوند. که سبب تولید آمونیاک میشود. با توجه به تولید مواد آلی ناشی از غذا وماهی حجم بیوفیلترها برآورد می گردد.

فیلتر بیولوژیکی باید به خوبی کنترل شود تا بتوان نتیجه لازم از آن گرفت برای آنکه بتوان از گرفتگی بیوفیلترها جلوگیری کرد و باکتریها به خوبی فعالیت کنند فیلترها باید به نوبت هر 20 روز یکبار شستشو شوند.

 

موادآلی

 

 

پروتئین، چربی و هیدرات کربن میباشد. مانند بیولوژیکی قابل تجزیه شامل مواد BOD اصطلاح

آنها توسط باکتریهای هتروترف در محیط هوازی صورت میگیرد واکنش ساده ای از آن به شرح زیر میباشد: تجزیه

C6HI2O6+6O2 6CO2+6H2O+E

انرژی گلوکز

باکتریها در طی تقسیمات سلولی زیاد میشوند. در شرایط بی هوازی مواد آلی تحت فرآیند تخمیر به موارد زیر

تجزیه میشوند:

H2+CO2 + الکل+ اسیداستیک+سایر اسیدهای آلی متان +

اگر مواد آلی به مقدار بسیار زیاد در بلوکها تجمع یابند هر گونه تغییر فیزیکی (مانند شستشوی بلوکها) سبب آزاد شدن مواد آلی میشود که در اثر قرار گرفتن در تماس مستقیم اکسیژن ، مواد آلی به صورت بمب عمل میکند. با مدیریت صحیح در مورد فیلترها از بروز این مشکل به راحتی میتوان جلوگیری کرد.

درمرحله دنیتریفیکاسیون نیترات تولید میشود.در صورت تجمع وافزایش آن از حد مجاز (200میلی گرم در لیتر) برروی رشد وضریب تبدیل غذا تاثیر سوء دارد. در این مرحله نیاز به مواد آلی ومحیط بی هوازی برای رشد باکتریها میباشد.

 

 

اشعه ماوراء بنفش

عمر مفید لامپها 6 تا 8 ماه است وبعد از آن باید تعویض شود ودر هنگام تعویض لامپها جریان آب ورودی وخروجی به دستگاه قطع میشود شیرهای کنار گذر فعال می شوند شستشوی باید هر یک ماه یکبار انجام گیرد.

 

 

رقم بندی (سورتینگ)

همه استخرهای ماهی از طریق لوله مشترک به استخر مرکزی صید منتقل میشوند. برای تامین اکسیژن لازم استخر در هنگام رقم بندی دیفیوزرهای اکسیژن تعبیه شده است به این ترتیب به راحتی می توان مجموعه هر دسته از استخرها را هر بار سورت کرد.

ماهیها از طریق لوله ای که در وسط استخر می باشد به استخر صید منتهی می شوند از آنجا ماهیها به درون دستگاه سورتر ریخته می شوند. پس از تعیین وزن وارد استخرهای مختلف می شوند. برای وارد شدن کمترین استرس به ماهیها مرحله رقم بندی باید سریع انجام شود.

در صورت عدم انجام سورتینگ سرپرست مزرعه از وزن واقعی ماهیها آگاهی پیدا نمی کند وسبب می شود که پس از مدتی پرت غذایی وکاهش رشد در ماهیها کاملا مشاهده شود.

بیماریها

بهترین روش پیشگیری بیماری در سیستمهای مدار بسته مدیریت دقیق می باشد. دانستن این واقعیت مهم است که شیوع هر بیماری ناشی از استرس به ماهی می باشد که در اثر عوامل مختلفی مانند حمل ونقل، بد بودن کیفیت آب و... ایجاد می شود. البته در هر سیستمی ریسک مواجه شدن با شیوع بیماریهای متعدد وجود دارد ، که عامل آن یکی از موارد زیر می باشد.

ـ ویروس

ـ باکتری

ـ قارچ

ـ انگل

ـ در ارتباط با سیستم وکیفیت آب.

 

ضدعفونی

فرمالدئید

این ترکیب شیمیایی در سیستم مدار بسته کاربرد بسیار دارد

ـ ضدعفونی کل سیستم ـ درمان پارازیتها

تنها ماده شیمیایی است که با بکار بردن دزمناسب همراه با افزودنیهای مناسب برای باکتریهای بیوفیلتر مشکل ساز نمی باشد.

ی دو فور

همه وسایل بکار رفته در سیستم مداربسته مانند برسها،ساچوک و... باید پس از استفاده در پایان هر روز در این ماده با غلظت مناسب قرار بگیرند تا ضدعفونی شود حتی المقدور هر استخر باید برسهای جداگانه که برای نظافت به کار میرود داشته باشد

 

 

مراحل گردش آب

 

آب تازه

ورود آب تازه توسط شناور وکنتور آب کنترل می شود. افزودن آب تازه برای جبران آب مصرف شده در پمپ شستشو می باشد.

آب در گردش

بعد از بیوفیلترها پمپها نصب شده اند تا آب را با فشار وارد مخازن اکسیژن نمایند که برای اکسیژن دهی آب استخرها می باشد مقداری از آب گردشی از فیلتر‌ یو وی عبور می کند.

آب گردشی که پمپ می شود از فاز تصفیه تا ورود به استخر به دو بخش مجزا تقسیم می شود:

آب تحت فشار(به استخرها)

هر استخر دو ورودی دارد یکی آب تصفیه شده ای که اکسیژن دهی شده است وبخشی دیگر آب تصفیه شده اما اکسیژن دهی نشده است.

آب برگشتی (ازاستخرها)

آب هر استخر به یک لوله مشترک که هر دسته از تانکها به آن متصل است جریان می یابد وسپس وارد مرحله تصفیه مکانیکی میشود.

تصفیه مکانیکی

تصفیه مکانیکی توسط درام فیلتر صورت ومی گیرد که دارای منافذی به قطر 80 میکرون می باشند اگر درام فیلتر نیاز به تعمیر داشته باشد لوله جانبی نصب شده است که جریان آب به راحتی به سمت بیوفیلتر جریان یابد تا فعالیت باکتریها مختل نشود.

هوادهی

در زیر درام فیلتر دیفیوزرهای هوا نصب شده است از این رزرویر آب به درون مخزن بیوفیلتر پمپ می شود.

فیلتر غرقابی

در بیوفیلتر غرقابی ، بلوکهای بیونت از نوع 150 متر مربع در متر مکعب وجود دارد که در کف بیوفیلتر شلنگ دیفیوزر نصب می شود وبرای اضافه کرد اکسیژن خالص می باشد. افزودن اکسیژن خالص به بیو فیلترها در هنگامیکه پمپ بیو فیلتر نیاز به تعمیر دارد و یا فیلترهای بیولوژیکی در بالاترین حد فعالیت خود هستند ضروری می باشد. اگر اکسیژن کمتر از 2 میلی گرم در لیتر بشود باید اکسیژن دهی بشود.

فیلترنیترات

در فیلتر نیترات بلوکهای بیونت از نوع 200 متر مربع در متر مکعب است که به موازات فیلتر غرقابی می باشد. آبی که به سمت فیلتر نیترات می رود وارد لوله منشعبی می شود که برای پخش یکسان آب است. همچنین لوله منشعبی هم برای هوادهی وجود دارد که در هنگام تمیز کردن بلوکها وحذف لجن مورد استفاده قرار ومی گیرد.

فیلتر چکه ای

از فیلتر غرقابی آب به سمت فیلتر چکه ای جریان پیدا می کند فیلتر چکه ای شامل بلوکهای بیونت از نوع 200 متر مربع در متر مکعب می باشد. از روی صفحه مشبک که برروی بلوکها قرار دارد آب بطور یکسان پخش می شود.

 

سیستم اکسیژن

اکسیژن بطور معمول از طریق اکسیژن ساز به استخرها اضافه می شود برای تهیه بهینه اکسیژن فشار راکتورها نباید کمتر از 7/0 بار باشد اکسیژن خالص از تابلوی توزیع اکسیژن اضافه می شود. پس از تابلوی توزیع اکسیژن شیرهای سلنوئیدی وفلومتر قرار دارند.

جریان اکسیژن ازاین طریق تنظیم می شود. فلومتر اول بنام پایه است که پس از روشن شدن پمپهای راکتوردائما باز میباشد ودومی بنام تنظیم است که هر گاه مقدار اکسیژن از مقداری که تعریف شده کمتر شود(با استفاده از دستگاه اکسی گارد) اکسیژن اضافی وارد استخرها می شود.

سیستم اکسیژن دهی اضطراری یک سیستم ایمنی است که بصورت اتوماتیک روشن می شود اگر مشکلی در سیستم ایجاد شود شروع بکار می کند.

اکسیژن اضطراری در شرایط زیر فعال می شود.

ـ قطع برق

ـ خاموش شدن پمپ پمپهای راکتور

ـ کاهش اکسیژن در استخرهای ماهی

لازم است مرتبا سیستم اکسیژن دهی اضطراری چک شود تا اطمینان حاصل شود تحت شرایط ثابت واپتیمم فعال هستند.

سیستم آلارم.کار کاردهای زیر را نمایش می دهد.

ـ خاموش شدن پمپ «پمپهای راکتور»

ـ خاموش شدن پمپ «پمپهای سیرکولاسیون»

ـ بالا آمدن سطح آب استخرها

یا اکسیژن کم ‌ph -

یااکسیژن زیاد PH -

ـ دمای زیاد

وقتی همه تجهیزات به درستی فعال باشند لامپهای به رنگ سبز در صفحه نمایش روشن است هنگامی که هر کدام از آنها به هر دلیلی فعال نباشند صدای آلارم همراه با قرمز شدن لامپ مشاهده می شود که تا رفع مشکل لامپ قرمز می ماند.

***************************************************

تاریخچه تکثیر وپرورش ماهی در دنیا و ایران
پرورش ماهی به صورت مصنوعی در کشور چین آغاز شد وسابقه پرورش در این کشور به بیش از 3 هزار سال قبل در منطقه (ین دیناستی) مربوط می شود(1137 تا1400 سال قبل از میلاد) وحدود 460 سال قبل از میلاد در منطقه (وارینگ کینگ دام) پرورش ماهی تا حد خوبی توسعه یافته بود. فان لی اولین فردی بود که اصول پرورش ماهیان آب شیرین را تدوین کرد.
با وجود سابقه طولانی پرورش ماهی در استخر, سابقه تکثیر مصنوعی ماهیـان کوتاه است. اولین گام در لقاح مصنوعی به وسیله دانشمند آلمانی لدویک یا وبی (1711-1784)برداشته شد. او از ماهی ماده ونر قزل آلای آماده بصورت جداگانه تخم واسپرم به دست آورد وآن ها را با هم مخلوط کرد که این اولین لقاح مصنوعی تخم ماهی بود. در مورد ماهیـان پرورشی گرمابـی در سال 1930 مولـدین آماده از محل های تخم ریزی طبیعی صید ولقاح مصنوعی داده شدند. ولی القاء تخم ریزی به مولدین با روش تزریق , در سال 1934 به وسیله زیست شناسان برزیلی آغاز شد و بعد در آسیـا واروپـا وآمریکای شمالی توسعه یافت. در سال 1958 مولـدین کپور نقره ای وسرگنده پرورش یافته در استخرهای خاکی با تزریق عصاره غده هیپوفیز ماهی کپـور معولی به صورت مصنوعی تکثیـر شدند ودر حال حاضر مولـدین ماهیـان مختلف با استفاده از هورمـون های مصنـوعی وغده هیپوفیز ماهیان در سطح وسیع مورد تکثیر مصنوعی قرار می گیرند.

با توجه به قدمت پرورش ماهی در دنیا , این فعالیت در ایران با تکثیر تاسما هیان در سال 1301 وپرورش ماهی قزل آلای رنگین کمان از سال 1338 آغاز شده است. رشد اقتصادی و صنعتی وهمچنین لزوم تغذیه جمعیت رو به افزایش وکیفیت برتر پروتئین آبزیان در مقایسه با سایر گوشت ها , موجب افزایش توجه به آبـزیان وصید در دریاها ومنابع آبی شد ودر نتیجه کاهش ذخایر آب ها را به دنبال داشت. بنابراین برای دستیابی به برابری تولید باتقاضا وبهره برداری مناسب از ذخایر چاره ای جز روی آوردن به پرورش آبـزیان در محیط های قابل کنترل وهمچنین تکثیر انواع ماهیان به منظور رهاسازی وبازسازی ذخایر نبود. بدین منظور سازمان شیلات ایران اقدام به احداث اولین ایستگاه بررسی تکثیر و پرورش کپور ماهیان پل آستانه در سال 1347-1348 کرد. پس از آن نیز مجتمع تکثیر و پرورش تاسماهیان سد سنگررشت در سال 1350 به بهره برداری رسید. با توجه به استعداد مناطق مختلف هزاران مزرعه پرورش ماهی در سطح کشور فعال است.

ماهی چیست؟

ماهی ها اولِین مهره دارانِی هستند که در روِی زمی ن به وجود آمده اند.حدود 320 میلیون سال پِیش ، ِیعنِی زمانِی که عصر طلاِیِی ماهی ها به حساب می آمد و آبزِیان بهترِین و پِیشرفته ترِین موجودات زنده دنِیا را تشکِیل می دادند ، تراکم و گسترش ماهی ها دراوج خود قرار داشت .اولِین ماهیانی که در سطح زمی ن بوجود آمدند ماهی ها بدون آرواره بودند که فسِیلهاِی آنان در رسوبات دوره دونِین Devonian ِیافت می شوند.پس از آن در همی ن دوره ماهی ها آرواره دار اولِیه از جمله ماهی ها غضروفِی که در واقع اجداد اصلِی کوسه ماهِیان امروزِی هستند به وجود آمدند .در اواخر دوره دونِین ، ماهی ها استخوان دار اولِیه در روِی زمی ن ظاهر شدند .ماهی ها امروزِی انواع تکامل ِیافته اِی هستند که در طول اعصار ا ز تغِیِیرات تکاملِی اِین ماهی ها به وجود آمده اند .
از نظر تقسِیم بندِی جانورِی ، ماهی ها اولِین گروه مهره داران را تشکِیل می دهند .اِین جانوران عموما خونسرد و داراِی ستون فقرات ، برانشِی و باله می باشند که در آب زندگِی می کنند و اکسِیژن مورد نِیاز خود را از آن می گِیرند.البته در محِیط زِیست ماهی ها ، جانوران دِیگرِی مانند پستانداران آبزِی از قبِیل نهنگ آبِی، دلفِین ها و خزندگان مانند لاک پشت آبِی ، و نِیز انواع بِی مهرگان مانند صدفها ، می گوها و غِیره نِیز زندگِی می کنند که با ماهی ها کلا جزو
آبزِیان قلمداد می شوند .علم مطالعه و شناسایی ماهی ها را ماهِی شناسِی ِیا اِیکتِیولوژِی Ichthyoiogy می گوِیند .
اگر چه زمان حاضر دِیگر عصر طلایی ماهی ها نِیست ، با وجود اِین امروز هم ماهی ها قسمت عمده مهره داران را بوجود می آورند.در حال حاضر بِیش از 20000گونه از انواع مختلف ماهِی در آب هاِی دنِیا زندگِی می کنند و برخِی از دانشمندان معتقدند که حدود 40 هزار گونه ماهِی دردنِیا وجود دارد .در مقاِیسه با تعداد گونه هاِی ماهی ها ، کل تعداد گونه هاِی شناخته شده پرندگان 8600عدد ، پستانداران 4500 عدد ، خزندگان 6000 عدد و دوزِیستان 2500 عدد می باشد .بنابراِین از 37600 گونه انواع مهره داران زنده شناخته شده در مجموع 6/42 درصد آنها را ماهی ها تشکِیل می دهند ، در صورتِی که پستانداران 12 درصد ، پرندگان 9/22 درصد خزندگان 16 درصد و دوزِیستان 6/6 درصد آنها را تشکِیل می دهند .
علاوه بر گسترش و تنوع گونه ها ، شکل و اندازه ماهی ها نِیز بسِیار متفاوت است .برخِی از انواع کوسه ماهی ها تا 21 متر طول و 25 تن وزن می رسند در صورتِی که برخِی از ماهی ها تزیینِی وقتِی طول آنها کمی بِیشتر از ِیک سانتِیمتر است بالغ می شوند ، ماهِی گوپِی کوتوله
Mistchthys وقتِی به
طول 12 می لِیمتر می رسد بالغ می گردد ، در حالِی که فِیل ماهِی درِیاِی خزر که تا وزن 1471 کِیلوگرم هم صِید شده است در 20 سالگِی بالغ می شود .
درحال حاضر بِیش از 71 درصد سطح زمی ن را آب تشکِیل می دهد ؛.ِیعنِی از 510 میلیون کِیلومتر مربع وسعت زمی ن حدود 361 میلیون کِیلومتر مربع آن را آب پوشانِیده است .از 149 میلیون کِیلومتر مربع خشکِی نِیز حدود 5/3 میلیون کِیلومتر مربع آن را آب هاِی داخلِی تشکِیل می دهند .درهمه اِین آبها ِیعنِی از آب هاِی بسِیار سرد اقِیانوس منجمد
شمالِی با درجه حرارت زِیر انجماد تا چشمه هاِی آب گرم با حرارت حدود 40 درجه سانتِیگراد( چشمه هاِی آبگرم اطراف بندر عباس) ، و نِیز از آب هاِی شِیرِین بسِیار نرم تا آبهاِی شور که حتِی تخم مرغ در آنها شناور می گردد ماهی ها زندگِی می کنند .اِین جانوران همچنِین درغارهاِی تارِیک و اعماق بسِیار زِیاد اقِیانوسها که داراِی تارِیکِی مطلق و فشار بِیش از 1100 اتمسفر است زندگِی می کنند .حد ارتفاع شناخته شده زِیست ماهی ها از 5000 متر بالاِی سطح درِیا تا 11000 متر زِیر سطح درِیا متفاوت است .

*****************************************************************************

پرورش ماهی در قفس

 بسیاری از گونه های ماهیان از جمله گربه ماهی، تیلاپیا، استریپدبس، قزل آلا، کپور ماهیان و ... برای پرورش ماهی در قفس مناسب هستند. پرورش ماهی در قفس می تواند فعالیتی بسیار دل انگیز و مفرح باشد. قفس باید براحتی قابل دسترس و یک راه ورودی جهت عملیات غذادهی روزانه، مراقبت و تمیز کردن داشته باشد و وجود یک اسکله برای رفت و آمد بر روی قفسها لازم است. بسیاری از گونه های ماهیان از جمله گربه ماهی، تیلاپیا، استریپدبس، قزل آلا، کپور ماهیان و ... برای پرورش ماهی در قفس مناسب هستند. پرورش ماهی در قفس می تواند فعالیتی بسیار دل انگیز و مفرح باشد. قفس باید براحتی قابل دسترس و یک راه ورودی جهت عملیات غذادهی روزانه، مراقبت و تمیز کردن داشته باشد و وجود یک اسکله برای رفت و آمد بر روی قفسها لازم است. اسکله ای با عرض یک متر می تواند ۳ قفس ماهی را پشتیبانی کند. یک قفس در یک سوی اسکله و دیگری در ناحیه انتهایی اسکله واقع شود. یک قفس ۸×۴×۴ فوت می تواند ۱۰۰۰ گربه ماهی را در خود جای دهد. البته چنانچه کسی برای اولین بار این کار را انجام می دهد بهتر است با ۵۰۰ قطعه کار را آغاز نماید. ماهیان درون قفس به راحتی صید و غذادهی می شوند.

انواع قفسها قفسهایی که در ستون آب پنهان شده اند (از سطح تا بستر آنها در آب قرار دارد)، قفسهای شناور، قفسهایی که از بویه ساخته شده اند و تا نیمه در آب قرار دارند و قفسهای کفی که در بستر رودخانه یادریا قرار می گیرند. این موارد خود به صورت زیر دسته بندی می شوند: قفسهای منفرد یا چند تایی، قفسهای انعطاف پذیر، قفسهایی که خودشان را در آب حفظ می کنند و قفسهایی که توسط قایق بر پا می شوند.انتخاب نوع قفس بستگی به مکان و شرایط موجود در سایت مزرعه دارد.

مکان یابی قفس پرورش در قفس نیازمند حداقل ۲ فوت آب در زیر قفس است تا فضولات حاصل از قفس به درون آن وارد شود. چنانچه قفسها در کنار هم یا در چند ردیف واقع شوند نیاز به انواع هواده ها بوجود می آید. قفسها برای غذادهی و تمیز کردن و نیز چرخش خوب و مناسب آب نیاز به امکان دسترسی کافی دارند. قفسها باید دور از نواحی پوشیده شده از گیاهان و بسترهای علفی واقع شوند. طراحی و ساخت قفسها ۱. انتخاب محل ۲. نقشه سایت قفس ها شامل: • قفس ها • اسکله • مکانی جهت راه رفتن در کنار یا روی قفسها • مکانی جهت تهیه و نگهداری غذا و نیز آماده سازی ماهیان برای فروش •استخرهای هچری و نوزادگاهی (در صورت نیاز در مکان) ۳. ساختار الف: اسکلت اصلی، مواد مورد نیاز برای ساخت ( بامبو، چوب، گالوانیزه، بامبو و ... ) و طنابهای بر پا نگهدارنده و لازم جهت جابجایی. ب: دیوارها، کف و سقف، شبکه توری از جنس فیبر طبیعی یا مصنوعی، نرده های توری فلزی از جنس گالوانیزه یا تورهای به هم جوش خورده از جنس گالوانیزه (مواد مختلف باید در سایت آزمایش و بررسی شوند و در نهایت ماده مناسب جهت کار برای قسمتهای مختلف انتخاب گردد). پ: قسمتهای شناور، حلقه های انعطاف پذیر حدفاصل از جنس فلز یا پلاستیک (پر شده توسط هواف کف یا فیبر) و بویه های جدا کننده ج: حلقه ها یا قسمتهای اتصال دهنده قسمتهای مختلف د: طنابها و ابزارهای مهار کننده از جمله لنگرها ذ) موج شکن یا شکننده آب ر: شکل و اندازه: تخمین شکل و اندازه به شرایط منطقه، گونه مورد نظر جهت ذخیره سازی، میزان ذخیره سازی، میزان تولید و ... بستگی دارد. ز) گونه های قابل پرورش: ماهیان بومی و غیر بومی منطقهف سخت پوستان در قفسهای واقع شده در آب شیرین، لب شور و شور مناسب هستند. خرید ماهیان از تولید کنندگان معتبر پرورش دهندگان باید همیشه ماهیان خود را از تولید کنندگان معتبر خریداری کنند. زیرا آنها همیشه همه ماهیان خود را با کیفیت خوب گارانتی می کنند. حتما هنگام خرید از فروشنده در خواست کارت گارانتی شود. چنانچه پرورش دهندگان از فروشندگان دوره گرد یا عمده فروشان ناشناس ماهیان را خریداری کنند حتمابه خاطر بی احتیاطی به عمل آمده دچار نقصان یا خسارت می شوند.

هوا دهنده ها (تهویه کننده ها) کاهش اکسیژن منجر به مرگ و میر ماهیان در قفسهای درون دریاچه یا استخرها می شود. در مورد سیستم های هوادهی باید اشاره کرد که مسلما وجود دستگاه هواده در مزرعه حتی اگر به وجود آن نیازی نباشد بهتر است تا اینکه به وجود آن نیاز باشد و خود آن وجود نداشته باشد. ضمنا استفاده از دستگاههای پمپاژ کننده آب نیز نمی تواند به خوبی سیستم های هوادهی عمل کند. پس حما باید یک سیستم هواده خوب خریداری شده و در مزرعه نصب شود تا در موقع لازم مورد استفاده قرار گیرد. به این ترتیب از واردشدن استرس به ماهیان و در نتیجه مرگ و میر آنها جلوگیری شده، تولید ماهی افزایش یافته، به جلوگیری از شکوفایی جلبکی کمک شده و چرخش آب در استخر یا قفس به خوبی انجام می شود. لذا می توان سرمایه گذاری خود را با خرید یک سیستم هواده حفظ و تضمین کرد.

انتخاب گونه و ذخیره سازی: انتخاب گونه: انتخاب گونه و ذخیره سازی به قابلیت دسترسی گونه و دمای آب مورد استفاده بستگی دارد. گونه های رایجی که در قفس پرورش می یابند همراه با تعداد مورد نیاز جهت ذخیره سازی و دمای مطلوبشان در جدول شماره یک که به صورت پیوست این مطلب است آورده شده است. ●ذخیره سازی: تعداد ذخیره سازی در قفس بستگی به حجم قفس، نوع گونه مورد پرورش، اندازه قفس، تک گونه ای یا چند گونه ای بودن پرورش، غذادهی و میزان غذای مورد مصرف، روشهای غذادهی و ضریب تبدیل غذا، دوره ی تعویض یا تمیز کردن شبکه توری، پالایش و حفظ و بهبود کیفیت آب، امکان انتقال قفس به محیط جدید در مواردی که محیط نامناسب می شود، زمان صید و انتخاب سایز مناسب برای صید دارد.ذخیره سازی درحجم کمتر باعث بدست آمدن ماهیان بزرگتر در زمان کوتاه تر می شود (نسبت به ذخیره سازی در حجم بیشتر).در این گونه پرورش برای بدست آمدن ماهی با وزن حدود ۵۰۰ گرم تا پایان فصل رشد، ماهیانی ۶ تا ۸ اینچی ذخیره سازی می شود. ذخیره سازی در رنجی کمتر از میزان توصیه شده ممکن است باعث رفتار تهاجمی (بسیار فعال) در ماهیان شود. همچنین ذخیره سازی ماهیان تقریبا هم اندازه در مدیریت ذخیره سازی ماهیان بسیار پراهمیت است. ماهیان بزرگتر توانایی غالب شدن بر ماهاین کوچکتر و آسیب رساندن به آنها را دراند که این مسئله خود به کاهش میزان رشد آنها می انجامد. دستکاری ماهیان برای آنها استرس زا بوده و بهترین زمان برای ذخیره سازی آنها زمانی است که دمای آب سرد باشد. این مسئله باعث کاهش استرس و در نتیجه مرگ و میر می گردد. این مسئله که دمای بدن ماهیان با دمای آب اطراف سازگار شود بسیار با اهمیت است. چنانچه آب درون کانتینر با آب استخر یا مزرعه F۵ درجه یا pH۲ تفاوت داشته باشد باید به آرامی آب استخر را با آب کانتینر هم دما کرد. (مبادله ۲/۱ آب مخزن با ۲/۱ آب استخر). چنانچه ماهیان درون کیسه هستند، شما می توانید با قرار دادن کیسه ها درون مدخل استخر باعث سازگار شدن دمای بدن ماهیان با آب استخر شوید. ماهیانی که قرار است ذخیره سازی شوند باید از نظر سلامتی آزمایش شوند. ماهیان زخمی، دارای بدن لکه لکه و باله های سائیده شده نباید استفاده شوند. ماهیان سالم باید از صید شدن گریخته و هنگامیکه به آنها نزدیک می شوید به سرعت فرار نمایند.

 ●سایر فاکتور های اصلی اقدام به غذادهی کم و غیر مغذی باعث بروز عدم موفقیت و شکست در پرورش ماهیان در قفس می شود. در طی فصل رشد ماهیان نبادی دچار آشفتگی شوند. حرکت دادن قفس، صید ماهیان، خارج کردن قفس از آب برای مشاهده ماهیان، شنا کردن و یا صید اطراف قفس و یا قرار دادن قفس در مکانی که به دلایل مختلف دچار آشفتگی می شود می تواند باعث ایجاد استرس در ماهیان شود که استرس نیز در نهایت به بروز بیماری ها می انجامد. • غذادهی خوب و مناسب در سلامتی ماهیان بسیار با اهمیت است. • هرگز ماهیانی را که از سلامتی آنها مطمئن نیستید خریداری ننمائید.

 ●مزایای پرورش در قفس نیاز به فضای کم، تولید زیاد در هر واحد سطح، امکان حرکت دادن و جابجا کردن در موقع وجود آلودگی، حفظ و نگهداری در برابر شکارچیان، شرایط مناسب برای پرورش انواع گونه ها، امکان استفاده از نواحی مربوط به بستر دریا در صورتیکه برای کشاروزی مناسب نباشد، سادگی و راحتی در صید و ... از مزایای این سیستم پرورش هستند.

معایب پرورش در قفس کاهش شدید اکسیپن محلول در آب، وابستگی به غذاهای مصنوعی، اتفلاف غذا، آلودگی، تکرار در شیوع بیماری ها، خطر سرقت ماهیان، اختلاف و عدم توافق در استفاده از آبهای طبیعی و ... از معایب این سیستم پرورشی می باشند.

مترجم:شقایق نوروزی - کارشناس اداره کل آموزش و ترویج - معاونت تکثیروپرورش shnoroozi@yahoo.com

خواص غذایی ماهی

ماهی ماهی ماده غذایی مفیدی است که در مناطق شمالی و جنوبی کشورمان یعنی مناطقی که در کنار دریا واقع شده‌اند، جزو مواد اصلی و اساسی برنامه غذایی مردم این مناطق محسوب می‌شود. ماهی دارای ارزش تغذیه ای بسیار بالایی است و اکثر مواد مغذی مفید و ضروری برای انسان را به تنهایی داراست. ولی ویژگی مخصوص ماهی که آن را بین سایر مواد غذایی حائز اهمیت خاص ساخته است، نوع چربی موجود در آن است. ماهی و محصولات دریایی با وجود آن که جزو مواد غذایی حیوانی هستند، ولی از نظر ترکیب چربی با سایر مواد حیوانی متفاوت‌اند. چربی موجود در مواد غذایی حیوانی به طور عمده حاوی ترکیباتی به نام اسیدهای چرب اشباع شده هستند که این ترکیبات موجب بالا بردن کلسترول و سایر چربی‌های نامطلوب خون می‌شوند. بنابراین افراط در مصرف چربی‌های حیوانی، سلامت قلب و عروق را به خطر انداخته و در نهایت منجر به سکته‌های قلبی و مغزی می‌شود. ولی ماهی و آبزیان با وجود آن که از دسته مواد غذایی حیوانی هستند با این حال نوع چربی موجود در آنها مشابه مواد گیاهی است و از اسیدهای چرب اشباع نشده به نام امگا 3 در آبزیان وجود دارد که اثرات بسیار مهمی‌در سلامت انسان به عهده دارد و در پیش‌گیری از بسیاری از بیماریها و کنترل و کمک به بهبود اختلالات و عوارض مختلف نقش مهم و سازنده‌ای به عهده دارد. جالب است بدانیم که چربی موجود در بافت‌های ماهی و آبزیان تنها موجب افزایش کلسترول و سایر چربی‌های نامطلوب خون و عوارض قلبی و عروق کمک مؤثری نیز می‌کند. ماهی از منابع بسیار خوب پروتئین محسوب می‌شود. پروتئین موجود در ماهی از نظر کمیت و کیفیت قابل توجه است، بدین معنی که پروتئین موجود در ماهی به شکلی است که به آسانی در دستگاه گوارش هضم و جذب می‌شود و به طور تقریبا کامل در بدن به مصرف می‌رسد. ماهی یکی از منابع خوب آهن است و آهن در خونسازی و همچنین در حفظ مقاومت بدن در برابر میکروب‌ها نقش مهمی‌به عهده دارد. آهن موجود در ماهی به گونه‌ای است که جذب آن در دستگاه گوارش آسان بوده و به خوبی در بدن به مصرف می‌رسد. علاوه بر آن آهن موجود در ماهی، جذب آهن منابع گیاهی را هم افزایش می‌دهد بنابراین نقش مهمی‌در پیشگیری از کم خونی ناشی (لینک)از فقر آهن به عهده دارد. ماهی حاوی مقدار قابل توجهی ویتامین‌های گروه "B" در تنظیم فعالیت سلول های عصبی و در نتیجه در سلامت سیستم عصبی و نیز در سلامت پوست تاثیر دارند. همچنین بعضی از انواع ویتامین‌های گروه "B"در خون سازی نیز مؤثرند. بنابراین با مصرف ماهی می‌توانیم به سلامت اعصاب، شادابی، طراوت پوست و پیشگیری از کم خونی کمک کنیم . ماده مغذی دیگری که در ماهی به مقدار کافی وجود دارد روی(لینک) می‌باشد. روی یک ماده مغذی است که در رشد کودکان و نوجوانان و نیز در بلوغ جنسی نوجوانان تاثیر مهمی‌دارد. کمبود این ماده مغذی در دوران رشد موجب کوتاهی قد و در صورت کمبود شدید باعث کوتولگی می‌شود. همچنین در دوران بلوغ منجر به تاخیر در بلوغ جنسی می‌شود. ماهی این ماده غذایی مفید با دارا بودن روی به میزان کافی می‌تواند به رشد و تنظیم بلوغ جنسی کمک کند. ماهی از منابع غنی فلوئور در سلامت و استحکام دندان‌ها و در پیشگیری و پوسیدگی دندان تاثیر مهمی‌دارد. پس با مصرف ماهی می‌توانیم به سلامت و استحکام دندان‌های خود کمک کنیم فلوئور همچنین در پیشگیری از استئوپروز یا پوکی استخوان(لینک) مؤثر است. ماهی دریا از بهترین منابع ید به حساب می‌آید. ید یکی از مواد مغذی است که تاثیر مهمی‌در سلامت انسان دارد. ید در رشد اثرات قابل توجهی دارد و کمبود آن موجب اختلال در رشد و کوتاهی قد می‌شود. بنابراین مصرف ماهی به مقدار کافی در دوران رشد ضروری است. ید همچنین در تکامل سیستم عصبی نقش مهمی‌دارد و چنانچه خانم‌ها در دوران بارداری مبتلا به کمبود شدید ید باشند، کودکانشان علاوه بر اختلال در رشد جسمی‌دچار عقب افتادگی ذهنی نیز می‌شوند و این مشکل تا آخر عمر گریبان‌گیر آنان خواهد شد. همچنین کمبود ید در شیر مادر می‌تواند منجر به اختلال در رشد جسمی‌ و ذهنی کودک شیرخوار بشود. مصرف ماهی "2" تا"3" بار در هفته در برنامه غذایی مادران باردار و شیرده می‌تواند اثرات مثبتی در رشد جسمی‌و ذهنی جنین و نوزاد داشته باشد. نقش دیگری که ید در سلامت انسان به عهده دارد تاثیر آن در متابولیسم مواد انرژی‌زا است. کمبود ید موجب کاهش متابولیسم مواد انرژی‌زا در بدن شده و در نتیجه منجر به افزایش وزن و چاقی می‌شود. ید در تولید مثل نیز مؤثر است و افراد مبتلا به گواتر ناشی از کمبود ید دچار اختلال در تولید مثل خواهند شد. مصرف ماهی و آبزیان می‌تواند نیاز انسان را به ید تامین کرده و از بروز عوارض ناشی از کمبود ید پیش‌گیری کند. ماهی از منابع خوب فسفر محسوب می‌شود. فسفر ماده ای است که همراه کلسیم در سلامت و استحکام استخوان ها تاثیر مهمی‌دارد. ماهی‌هایی که با استخوان مصرف می‌شوند مانند ماهی کیلکا و ساردین علاوه بر خواصی که برای انواع ماهی‌ها ذکر شد حاوی مقدار قابل توجهی کلسیم نیز می‌باشند. بنابراین در رشد، استحکام و سلامت استخوان‌ها و دندان‌ها مؤثرند. ماهی و آبزیان با داشتن خواص تغذیه‌ای بسیار خوب می‌توانند قسمت اعظم نیازمندی‌های تغذیه‌ای ما را تامین کنند. علاوه بر آن به علت داشتن ترکیبات خاصی که در چربی بدن آنها وجود دارد در پیشگیری از بسیاری امراض و کنترل و درمان بیماری‌های مختلف نقش مهمی‌به عهده دارند. ساردین ، ماهی های چرب آبهای عمیق: فواید آن شامل تامین اسیدهای چرب ضروری است که برای تکامل سیستم عصبی و سلامت مغز و اعصاب لازم است و برای زنان حامله و شیرده بسیار توصیه می شود و تاثیر آن در درمان افسردگی به اثبات رسیده و همچنین حاوی اسیدهای چرب امگا 3 است. آیا ماهی منبع خوبی برای چربی های امگا-3 است؟ ماهی ها، بخصوص ماهی های آبهای سرد، ماهی های چربی دار (با چربی زیاد) نظیر سالمون، ساردین، ماهی تن و ماهی قزل آلا بدن انسان را در مقابل بیماری های قلبی محافظت می نماید. اسیدهای چرب ضروری موجب جلوگیری از لخته شدن و چسبیدن پلاکتهای خونی (بفرم پلاکهای غنی از کلسترول) به سطح داخلی عروق میگردند. اکثر حملات قلبی به علت ایجاد لخته های خونی در سرخرگها و سیاهرگها - و جلوگیری از جریان مناسب خون در رگها- صورت می پذیرد. اسیدهای چرب امگا-3 همچنین می توانند در کاهش التهاب در بیماریهایی نظیر آرتریت روماتوئید نقش داشته باشند. بدن تمام ماهی های آبهای عمیق حاوی چربی های امگا-3 میباشد. بدن میگو، خرچنگ دریایی و صدف خوراکی نیزبه اندازه ماهی آبهای آزاد حاوی اسیدهای چرب امگا-3 میباشد. ماهی های غیر پرورشی اسید چرب امگا-3 خود را بواسطه خوردن جلبکها و پلانکتونها و ماهی های دیگر بدست می‌آورند. اگر رژیم غذایی ماهی های پرورشی حاوی اسیدهای چرب امگا-3 نباشد رشد این ماهی ها متوقف میشود به همین علت پرورش دهندگان ماهی این ماده مغذی را به غذاهای ماهی می افزایند. از این رو میتوان گفت که ماهی های پرورشی و دریایی از لحاظ مقدار اسید های چرب امگا-3 تفاوتی با هم ندارند. بجز گربه ماهی های پرورشی برای بدست آوردن چربی های امگا-3 حتما مجبور نیستید ماهی بخورید. شما میتواند این ماده مغذی را با خوردن مواد غذایی نظیر غلات و حبوبات کامل مانند دانه های سویا(روغن گیری نشده) و دانه ها و مغزها بدست آورید. دانه های بذر کتان غنی ترین منبع غذایی این ماده های مغذی هستند. جیوه حاصل از آلودگی هوا ، بواسطه باران وارد رودخانه ها و اقیانوس ها شده و بوسیله باکتریها به متیل جیوه تبدیل میشود و ماهی ها بواسطه خوردن جلبکها و پلانکتونها این ماده غذایی را دریافت می نمایند. تقریبا بدن تمام ماهی ها حاوی متیل جیوه یا Methyl Mercury میباشد که این ماده شیمیایی میتواند منجر به بروز آسیب های عصبی بخصوص در کودکان گردد. ماهی های بزرگتر حاوی مقادیر بیشتری از این ماده شیمیایی می باشند.


کلمات کلیدی:
 
 
 
 
به وبلاگ گلچين سايت هاي شيلاتي خوش اومديد – سيد هادي علوي onLoad and onUnload Example

----رود و خروج