ماهيگيري پايدار
ساعت ٧:٢٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/۱٢  

ماهيگيري پايدار / آزيتا نوحي - كارشناس اداره آمار و اقتصاد صيد  ( 29/07/1385 )

 

مقدمه
امروزه، ماهي بيشترين درصد پروتئين مورد مصرف توسط انسان را درجهان تامين مي نمايد. البته ممكن است اين حقيقت بزودي تغيير نمايد،چون عمده صيد جهاني درسطوحي بالاترازحداكثر ميزان مجاز برداشت صورت مي پذيرد و بسياري ازمناطق به شدت دچارصيد بي رويه مي باشند. بيش از 70% از صيد جهاني بطور بي رويه بهره برداري مي گردد كه ابن امر سلامت، اقتصاد ومعيشت جوامع را در سراسر دنيا تهديد مي نمايد. تخمين زده مي شود كه ناوگان صيد جهاني 250% بزرگتر از آن حدي مي باشد كه اقيانوس مي تواند بطور پايدار توليد نمايد.
موضوعاتي وجود دارد كه به منظور حفظ ذخاير ماهي به عنوان يك منبع طبيعي بايد در اسرع وقت مورد توجه ( نظارت) قرار گيرد.
.1صيد بي رويه :
صيد بي رويه، كه بطور رسمي چنين تعريف مي گردد: "موقعيتهايي كه يك يا چند ذخيره ماهي توسط فعاليتهاي ماهيگيري به زير سطوح از پيش تعريف شده قابل قبول كاهش مي يابد.".
بدين معني است كه ذخايرماهي تا حدي تهي مي گردند كه قادر به بهبود دوباره خود نخواهند بود. در مناطقي نظيرساحل غربي كانادا و ساحل شمال غربي آمريكا گونه هاي خاصي تا حد نابودي صيد شده اند كه پيامد آن سبب گشته است جمعيت هاي صيادي كه به اين ذخاير تكيه دارند نيز متلاشي شوند.
دربرخي موارد، ذخاير تهي شده ماهي به حال اول برگشته اند، اگرچه، اين مسئله فقط زماني ممكن است كه اكوسيستم گونه ها دست نخورده باقي بماند. اگر تهي شدن گونه ها سبب ايجادعدم تعادل در اكوسيستم گردد، نه تنها برگشت گونه هاي تهي شده به سطوح پايدارمشكل مي گردد، بلكه گونه هاي ديگري كه به ذخاير تهي شده وابسته هستند ممكن است دچار عدم تعادل شده وبدين ترتيب مشكلات بيشتري را سبب گردند.
راه حل ها :
دستيابي به توافقات ازطريق دادوستدهاي دولتي، به صيادي در كشورهاي درحال توسعه كمك مي كند تا با كشورهاي ثروتمند به توافقات بهتري برسند كه به حفاظت ازمحيط دريايي و تامين معاش جوامع صيادي كمك خواهد كرد.اين جوامع محلي براي حفظ سلامت و معاش خود به صيد ماهي تكيه دارند.
ناوگانهاي صيد خارجي عظيم و قدرتمند ازكشورهاي ثروتمند، مي توانند حقوق مردم محلي را پايمال كنند، ذخايرماهي را تهي ساخته و از طريق منقطع كردن زنجيره غذايي سبب خسارت بيشتري به محيط دريايي شوند.هرچقدرذخاير بيشتري ازماهي ها دچارصيد بي رويه گردند، مكان هاي صيد بيشتري بايد درآبهاي پرتوليد كه تا آنوقت به سرعت تهي شده اند جستجو گردد.
صنعت غذاي دريايي نظيرهمه صنايع، ازبازاربزرگي برخورداراست. مصرف كنندگان غذاي دريايي بطورفزاينده اي درحال آگاه شدن ازتهديدهاي ذخايرجهاني ماهي مي باشند.
ولي هنوزآگاهي بيشتري مورد نياز مي باشد بنابراين بازارخواستارمحصولات پايدارناشي ازصيدهايي با مديريت خوب مي باشد. مداخله بالقوه نيرومندي توسط سازمان هايي نظيرانستيتو اقيانوس آبي (Blue Ocean Institute ) وآكواريوم خليج مونتري (Monterey Bay Aquarium )جهت كمك به مصرف كنندگان انجام مي شود.
اين امرازطريق انتشار راهنماهاي غذاي دريايي صورت مي- پذيرد تا مصرف كنندگان در زمان خريد غذاهاي دريايي انتخابي آگاهانه داشته باشند.
به علاوه، اخيرا" قوانيني تصويب شده است كه از فروشندگان ماهي مي خواهد تا منبع غذاي دريايي را تعيين نمايند. برخي بازارهاي فروش جزيي نظير Whole Foods Marketازطريق افزايش آگاهي و مطلقا" فروش محصولاتي كه صيدي با مديريت خوب داشته اند متعهد شده اند منابع اقيانوسي راحفظ نمايند. سازمان هايي نظير W W F با شركتهايي نظير Unilever كه يكي از بزرگترين كمپاني هاي غذايي مصرف كننده جهان است كار كرده اند تا انجمن دريايي استوارت شيپ Marine Stewardship Council )) ، (MSC) را كه مكانيسمي براي شناسايي و تضمين ماهيگيري پايدار فراهم مي سازد تشكيل دهند.
MSc به عنوان يك موسسه خيريه جهاني ومستقل كه اداره مركزي آن در لندن است براي ترويج ماهيگيري دريايي پايدار تلاش مي كند و مسئوليت مناسب بودن روش هاي صيد از نظر محيطي، مقدارمنفعت اجتماعي آنها وقابليت دوام اقتصادي اين روش ها را عهده دار است.
اين امرتوسط گروهي از استانداردها، اصول وضوابطMSC براي ماهيگيري پايدار وبه جهت ارزيابي وتضمين صيد انجام مي گردد.اين استانداردها بر اساس داده هاي علمي بنا شده اند و ازطريق سهامداران وابسته گسترش يافته اند. گواهينامه هاي سه بخشي جهت ارزيابي محصولات تضمين شده MSC مورداستفاده قرار مي گيرد."مهر تاييد" MSC به مصرف كنندگان اجازه مي دهد تا ماهي و ديگرغذاهاي دريايي را ازمنابعي با مديريت خوب خريداري نمايند.
2. حفاظت و روش هاي مديريتي ناكافي
از آنجا كه اقيانوس ها بسيار وسيع هستند وهنوز بطور كامل كشف نشده اند بنظر آسيب ناپذير مي آيند، بهرحال دانستن اينكه منابع اقيانوسي محدود است و تهي شدن اين منابع فراتر ازسطوح پايدار، برگشت ناپذير خواهد بود روزبه روز اهميت بيشتري مي يابد.
صيد بي رويه نه تنها سبب تهي شدن ذخاير انفرادي ماهيان مي گردد، بلكه سبب ازهم گسيختگي زنجيره هاي غذايي و كل اكوسيستم اقيانوس مي گردد. مديريت اين اكوسيستم ها كه با مديريت گونه هاي هدف به تنهايي، متفاوت است موارد ذيل را تامين مي نمايد:
. حفظ جمعيت هاي گونه هاي هدف تا قادر به انجام نقش طبيعي خود در اكوسيستم ونرخ پايدار توليد مثل باشند.
. حذف استفاده ازابزارصيدي كه سطح بالايي از صيد ضمني ويا صيد اتفاقي از گونه هاي غير هدف را دارند.
. محصورساختن محوطه هاي تغذيه ، پرورش و تخمريزي جهت محافظت از اكوسيستم هاي دريايي.
راه حل ها :
اتحاديه اروپا، خط مشي صيد مشترك اروپايي ( European Common Fisheries Policy ) ((CFP را بنا نهاده است. اين خط مشي از طريق مديريت بهتر صيد وارتباط با ديگر دولت ها و بازارهاي ملي براي تضمين نمودن پايداري، خواستار جلوگيري از صيد بي رويه مي باشد. راه حل ديگرايجاد مناطق ممنوعه صيد ومناطق حفاظت شده دريايي است كه براي كمك به تجديد ذخاير ماهيان تجارتي جهت حفظ پايداري طولاني مدت ، ماهيگيري در آنها ممنوع شده است.
200 مايل منطقه انحصاري اقتصاديExclusive Economic Zones) ) در دهه 1970 بنا نهاده شد تا ازمنابع صيد دركشورهاي درحال توسعه حفاظت نمايد. شناورهاي خارجي براي بدست آوردن حق دستيابي به آب هاي داخل محدوده EEZ اقدام به معامله مي نمايند. متاسفانه، در حاليكه اين امربه كشورهاي درحال توسعه و جوامع ماهيگيري آنها كمك مي نمايد، شق ديگر مسئله براي شناورهاي خارجي، صيد در آبهاي دور و تهي ساختن ذخايراين كشورها يا اعمال صيد غير قانوني خواهد بود.
توافقنامه هاي دستيابي به EEZ ازطريق مذاكرات بيشمار براي صدورمجوز صيد براي قايق هاي خارجي درآب هاي اين كشورها مشكل اخيررا كمرنگ كرده است. با اين وجود، دستيابي به توافقنامه ها سبب تداوم يافتن كمك به صيد بي رويه وتهديد امنيت غذايي كشورهاي درحال توسعه مي گردند.بنابراين در اين راستا مذاكرات منصفانه تروپايدارتري مورد نياز است.
ماهيگيري پايداردرآمريكا توسط قانون ماهيگيري پايداردستورداده شده است. درسال 1996 سرويس ماهيگيري دريايي ملي به روز شد وبه قانون مديريت و حفاظت ماهيگيريMagnuson اصلاح گرديد.
3. فقدان زيستگاه ها(به عنوان نتيجه روشهاي زيان آورصيد) كه سبب كاهش برخي از جمعيتهاي ماهيان گشته است
كاهش يا حذف روش هاي مخرب براي دستيابي به صيد پايدار، اساسي مي باشد. ترال كف، زيستگاه ها را ويران مي كند. بسياري ازعمليات هاي ماهيگيري نظيرتورهاي سرگردان، لانگ
لاين وصيد با سيانيد، براي زيستگاه ها ويران كننده هستند وفاقد صيد هدف مي باشند. گم شدن يا دور ريختن ابزارصيد نيزسبب تخريب زيستگاه هاي آبي مي گردد.
ترال درآب هاي عميق بويژه براي اكوسيستم ها زيان آوراست. زيرا كل محيط را از موجودات زنده خالي مي سازد ازجمله مرجان هاي آب هاي عميق اقيانوس را. تداوم برهنه ساختن مناطق دريايي عميق ممكن است سبب گردد تا گونه ها قبل از اينكه شانس شناسايي علمي را پيدا كنند منقرض شوند.
صيد غيرقانوني نامنظم و گزارش نشده (IUU) نيز، براي محيط دريايي وگونه هاي وابسته به آن مخرب مي باشد.
استفاده ازسيانيد يك روش معمول براي صيد زنده ماهي هاي آبسنگ ها جهت مراكز فروش غذاهاي دريايي و آكواريوم ها مي باشد. دراين روش، صيادان سيانيد را به درون آبسنگ ها و مكانيكه ماهي بدنبال پناهگاه است مي پاشند، ماهي ها گيج شده و صيد آن ها براحتي صورت مي پذيرد.
سيانيد سبب سمي شدن آبسنگ ها مي شود وديگر ارگانيسم هاي آبسنگ ها را نيزاز بين مي برد. كمترازنصف ماهياني كه با سيانيد صيد مي گردند به قدر كافي زنده مي مانند تا به آكواريوم ها يا رستوران ها فروخته شوند.
اين روش بطور گسترده اي در جنوب شرقي آسيا مورد استفاده قرار مي گيرد وبه قسمت هاي ديگر دنيا كه تقاضاي بازار براي ماهي هاي زنده آبسنگ هاي مرجاني سبب ايجاد انگيزه در ماهيگيران محلي شده است، درحال گسترش است. ماهي هاي زنده بسيارسود آورترهستند و به آكواريم هاي تجاري وفروشگاه هاي لوكس ماهي در آسيا فروخته مي شوند.
راه حل ها:
يك مهلت قانوني براي متوقف ساختن ترال عمقي كه روشي مخرب مي باشد، لازم است. خسارت وارد آمده به مرجان هاي قسمت عميق دريا و گونه هاي كشف نشده بسياروسيع است.
دولت هاي ملي وسازمان غذا وكشاورزي ملل متحد، يك طرح بين المللي عملي را بر صيد IUU گسترش داده است، اما با اين حال مانيتورينگ و اجراي بهتري مورد نياز مي باشد.
روش هاي صيد ديگري كه در آن ماهي ها زنده بمانند وهمچنين تصويب قوانيني كه روش مخرب صيد توسط سيانيد را متوقف سازد مورد نياز است.
مصرف كنندگان از طريق خريد ماهي هاي آكواريمي از خرده فروشاني كه ماهي هاي صيد شده توسط سيانيد را خريداري نكرده اند مي توانند كمك بزرگي كنند. اين امر به سود مصرف كنندگان نيز مي باشد زيرا اكثريت ماهي هاي آبسنگي كه به اين روش صيد شده اند درخلال چندين هفته از بين خواهند رفت.
4. كمك هاي مالي دولت ها
دولت ها براي شيلات كمك هاي مالي فراهم مي كنند تا آنها از طريق تهيه شناورهاي جديد و بهسازي قايق هاي موجود، كمك هزينه هاي سوختي، منافع مالياتي وحمايت هاي شغلي قادربه افزايش ظرفيت صيد ناوگان هايشان گردند.ژاپن بزرگ ترين دولت كمك خرج دهنده به صنعت ماهيگيري اش است و هر ساله 3-2 بيليون دلارآمريكا تهيه مي نمايد.هدف ازاين كمك هزينه ها، حمايت ازصنعت ماهيگيري در اين كشورها مي باشد.اگر چه، شيلات اين كشورها با افزايش ظرفيت صيد كه سبب بهره برداري بيش از اندازه از ذخاير ماهيان تجارتي مي گردد و همچنين افزايش مقدار مواد زائد كه بواسطه افزايش صيد ضمني توليد مي شود، بيش ترخسارت مي بيند تا فايده.
راه حل ها :
جهت دهي هاي دوباره به اين سرمايه ها براي استفاده درراه توسعه مديريت ماهيگيري به مقدارزيادي به كاهش فشارصيد برذخاير تهي گرديده كمك مي نمايد وازطريق نگهداري ذخيره براي آينده به اين صنعت كمك مي نمايد. دراروپا، كمك هزينه ها جهت حمايت ازتهيه قايق هاي جديد يا بهسازي قايق هاي موجود، در حال كاهش است و تغييرات دراقدامات اجتماعي، نظير آموزش دوباره ماهيگيران براي بكارگماشتن در شغلي ديگردرحال افزايش مي باشد.
سازمان هايي نظيرWWF براي پايان دادن به كمك هزينه هاي دولتي كه ازروش هاي ضعيف صيد حمايت مي كنند در حال كار با سازمان تجارت جهاني هستند.

آزيتا نوحي
كارشناس اداره آمارو اقتصادصيد


برای دسترسی به صفحه اصلی این مطلب اینجا را کلیک نمائید


کلمات کلیدی:
 
 
 
 
به وبلاگ گلچين سايت هاي شيلاتي خوش اومديد – سيد هادي علوي onLoad and onUnload Example

----رود و خروج