ساعت ۸:۱۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۳/۳/۱٠  

پرورش ماهی در سيستم های باز

پرورش ماهي در قفس:

 

منظور از قفس يا كيج بخشي از آب دريا, سراب ,آب پشت سد و است كه از اطراف و كف توسط ابزارهاي مختلفي مثل توري با چشمه هاي مختلف محصور گردد ودر آن محيط محصور ماهي پرورش داده شود.

اولين بار ماهيگران از قفس براي نگهداري موقت ماهي (تا زمان آماده شدن براي فروش) استفاده مي كردند.پرورش در قفس , پديده اي است نو كه در سالهاي اخير در نواحي ساحلي انجام مي شود.

تنوع زيادي در اندازه ها وطرح هاي قفس ديده مي شود. قفس ها با شرايط مختلف محيطي تطابق پذيري زيادي دارند واز آنها به طرق مختلف استفاده مي شود.

  1-انواع قفس:

  قفس ها در مقايسه با انواع اوليه آن توسعه زيادي يافته وامروزه انواع وطرح هاي متنوعي از آنها وجود دارد.

چهار نوع قفس وجود دارد: ثابت , شناور, قابل غوطه وري وغوطه ور واستفاده از 2 مدل ثابت وشناور رايج تر است.

-قفس هاي ثابت : از يك كيسه توري تشكيل شده اند كه بوسيله تيرك هايي در كف درياچه يا رودخانه در آب نگهداري مي شود. اين قفس ها نسبتاً ارزان وساختن آنها آسان است , ولي از لحاظ اندازه وشكل محدوديت دارند وفقط در محل هاي كم عمق با بستر مناسب مستقر مي شود.

-قفس هاي شناور: كيسه قفس هاي شناور توسط يك حلقه يا چارچوب شناور نگهداري مي شود. كاربرد اين قفس نسبت به ساير انواع قفس بيشتر است ومي توان آنها را در اشكال واندازه هاي مختلف طراحي كرد.

-قفس هاي قابل غوطه وري: كيسه توري يا شبكه هاي توري قفس قابل غوطه وري , متكي به يك چارچوب يا دكل است ومي تواند در عمق هاي مختلف آب قرار گيرد. اين مزيت باعث مي شود كه در شرايط آب وهوايي بد از صدمات در امان باشد. اين مدل قفس در زمان آرامش آب , در سطح آب نگهداشته مي شود وهنگام بدي آب وهوا درون آب غوطه ور مي گردد.

-قفس هاي غوطه ور: قفس هاي غوطه ور ساده , معمولاً, از تعدادي جعبه هاي چوبي ساخته مي شوند كه در ميان آنها شكاف هايي وجود دارد و آب از درون آنها عبور مي كند. اين قفس ها توسط سنگ يا پايك به بستر آب محكم مي شوند.

2- معيارهاي انتخاب محل استقرار قفس:

سه دسته معيار براي انتخاب محل قفس وجود دارد كه بايد رعايت شوند:

·       بررسي مقدماتي شرايط فيزيكوشيميايي محيط كه تعيين مي كند آيا يك گونه مي تواند در آن محيط به لحاظ دما , شوري , اكسيژن , جريان ها و پرورش يابد يا خير.

·     عواملي هستند كه با موفقيت يك سيستم قفس ارتباط دارند (آب وهوا, محفوظ بودن , عمق وبستر

·      بررسی مسائل مربوط به احداث وسوددهي مجتمع پرورشي همانند جنبه هاي حقوقي , دسترسي , تاسيسات محلي ,امنيت وبحث هاي اقتصادي _ اجتماعي.

 -كيفيت آب محل استقرار قفس :

دما , شوري , اكسيژن ,  , گل آلودگي و آلودگي آب پارامترهايي هستند كه قبل از نصب قفس در محل مورد نظر , بايد مورد توجه قرار گيرند.هر گونه ماهي در رنج معيني از دما, شوري , اكسيژن و  ...بهتر رشد مي كند.

ميزان گل آلودگي كمتر از 100 ميلي گرم در ليتر براي بيشتر گونه ها قابل تحمل است.البته , مدت در معرض قرار گرفتن نيز مهم است.پرورش دهندگان بايد از محل هايي كه ميزان گل آلودگي بالايي دارند پرهيز كنند.اصولاً رودخانه ها احتمال گل آلودگي بالايي دارند ومقدار مواد جامد معلق آن ها ممكن است به چندين هزار ميلي گرم در ليتر برسد.

از نقطه نظر پرورش ماهي در قفس ، يك آلوده كننده چيزي است كه به ساختمان قفس صدمه بزند, اثرات منفي روي ماهي هاي درون قفس يا غذاي مصرفي بگذارد يا در بدن ماهي به مقداري جمع شود كه ديگر قابل مصرف نباشد. در نتيجه محل استقرار قفس بايد تا حد امكان دور از صنايع ونقاط پر جمعيت باشد تا خطر اين آلودگي ها كاهش يابد.

3-شرايط محل استقرار قفس:

-عمق:

قفس هاي ثابت در مناطق كم عمق درياچه ها ومخازن يا رودخانه ها ودر عمق هاي كمتراز 8 متر مستقر مي شوند. زيرا پيدا كردن تيرك هاي بلندتر كه بتواند قدرت كافي براي نگهداشتن قفس ها را در عمق بيشتر را داشته باشد مشكل است.

عمق آب براي قفس هاي شناور چندان مهم نيست اما با افزايش عمق , هزينه ها ومشكلات مهار كردن بالا مي رود. براي اكثر انواع پرورش در قفس , قفس ها بايد در عمق كافي مستقر شوند تا تبادل آب حداثر باشد, ودر عين حال كف قفس به اندازه كافي با بستر فاصله داشته باشد.

در اثر رسوب مواد زايد در زير قفس وكيفيت آب اطراف قفس نامساعد مي شود, بنابراين بهتر است ماهي هاي درون قفس را 4 الي 5 متر بالاتر از رسوبات نگهداري كرد.

عمق مناسب را مي توان با ابزارهايي ساده مثل نخ وشاقول يا پيچيده مثل اكوساندردبه سرعت تعيين كرد.

قفس هاي شناور اين مزيت را دارند كه مي توان آنها را به آب هاي عميق تر منتقل كرد.

 -بستر:

وضعيت بستر, روي انتخاب طرح قفس تاثير مي گذارد. درآب هاي شيرين فرو كردن پايه هاي قفس ثابت مشكل است واز قفس هاي شناور استفاده مي شود.

اهميت دريا با بستر صخره اي وجود جريان لايروبي كننده مناسب وكمترين احتمال ايجاد مولد زائد مي باشد.

وليكن مهاركردن قفس در اين محل ها مشكل است.

 -جريان آب:

تبادل خوب آب هم از لحاظ تامين اكسيژن وهم از لحاظ برطرف كردن مواد زائد حاصل از سوخت و ساز, اهميت دارد.

سرعت آب بين 1/0 تا 5/0 متر در ثانيه مناسب است وسرعت هاي متوسط بين 2/0 تا 3/0 نيز نتايج رضايت بخشي نشان داده اند. با افزايش سرعت جريان آب هزينه هاي مهار وساختمان قفس افزايش مي يابد.

 4-مواد مناسب ساخت قفس:

مواد مناسب براي ساخت كيسه قفس بايد داراي شرايط ذيل باشند:

- قوي

- سبك

-مقاوم در برابر پوسيدگي , ساييدگي وهوازدگي

-مقاوم در برابر مواد چسبيده به تور

- راحتي كار وقابل تعمير بودن

-خاصيت كشيدگي زياد

- بافت صاف وغير خشن براي ماهي

- ارزان

يك ماده تمام كيفيت هاي ذكر شده را ندارد اما بي شك بعضي مواد براي برخي گونه ها محل ها و هدف ها مناسبترند. عموماً كيسه قفس را از توري هاي قابل انعطاف كتابي يا نايلوني مي دوزند بعلاوه از شبكه هاي توري غير قابل انعطاف , از مواد مختلف وبه اشكال مختلف براي مكان وهدف هاي مختلف استفاده مي شود.

تور مناسب قفس بايد مقداری سنگين تر از آب باشد تا به راحتي از حلقه شناور آويزان شود وبه قدركافي محكم باشد وتوانايي تحمل وزن مقداري ماهي را در هنگام بالا كشيدن تور در زمان صيد داشته باشد.

5-جنبه های پرورش در قفس:

از قفس مي توان در پرورش متراكم , نيمه متراكم وگسترده استفاده كرد. در پرورش گسترده , ماهي ها متكي به غذاهاي طبيعي و قابل دسترس آبي هستند ولي در روش هاي متراكم ونيمه متراكم غذاي دستي كاربرد دارد.

در پرورش گسترده ونيمه متراكم در قفس , از گونه ماهي هاي علفخوار و همه چيزخوار ودر پرورش متراكم از گونه هاي گوشتخوار استفاده مي شود. بيش از 130 گونه ماهي و12 گونه ميگو , خرچنگ دريايي وخرچنگ معمولي در قفس پرورش داده مي شوند.

گونه انتخابي پرورش تجاري در ايران ماهي قزل آلا رنگين كمان است.

ماهي قزل آلا براحتي به غذاي دستي عادت كرده وارزش اقتصادي بالايي دارد وهمچنين تهيه بچه ماهي به مقدار مورد نياز براحتي امكان پذير است.

-طول دوره پرورش:

در كشور ما با توجه به دماي آب , پرورش دهندگان ماهي در قفس بين 4-8 ماه فرصت دارند تا ماهيان مزارع خود را به وزن بازار برسانند.

-حمل ونقل ورهاسازي ماهي در قفس :

24-48 ساعت قبل از حمل ونقل بچه ماهي ها , غذادهي قطع مي شود وبوسيله مناسبي بچه ماهي ها به محل استقرار قفس منتقل مي شوند. پس از رسيدن وسيله حمل ونقل ماهي به منبع آبي , يا قفس را به كنار ساحل نزديك كرده وماهي ها را توسط لوله هاي پلاستيكي يا برزنتي به داخل قفس تخليه مي كنند يا اينكه ماهي ها را توسط قايق به محل مورد نظر مي برند.

پيش از رهاسازي بايد دماي آب ماهي با دماي محيط جديد تقريباً برابر باشد.بلافاصله پس از انتقال ماهي در قفس , نبايد به آن ها غذا داد.

بر مبناي توليد نهايي هر قفس ومحاسبه تعداد تلفات , ماهي ها را در قفس رهاسازي مي كنند.

-غذادهي در قفس:

از غذادهي در هنگام سرما يا گرماي شديد وهنگام طوفان خودداري شود, زیرا ماهي ها در اين مواقع اشتهاي مناسبي ندارند. ماهي هاي قفس را بايستي به زمان هاي مشخص غذادهي عادت داد. متوسط طولي ووزني هر ماهي غذا با سايزمشخصي استفاده مي شود. از دادن غذا در مواقع تاريكي يا كدورت آب بايد خوددداري شود.

-صيد ماهيان در قفس:

صيد ماهي هاي قفس, براساس چرخه توليد, يا به صورت يك جا يا به صورت مرحله اي انجام مي شود. اگر ماهي ها در زمان رهاسازي يك وزن باشند، يكجا برداشت وبه بازار ارسال مي شوند اما اگر ماهي ها درهنگام رهاسازي اختلاف وزن داشته باشند يا در دوره هاي مختلف رهاسازي شده باشند ودر دوره هاي مختلف به وزن بازاری برسند , مرحله اي صيد مي شوند.24 ساعت قبل از صيد غذادهي قطع مي شود.

براي صيد ماهي از قفس ، تور را بالا مي كشند، تا حدي كه ماهي ها در يك حجم كوچك از آب جمع شوند سپس با يك ساچوك ماهی ها را از داخل تور خارج مي كنند. در قفس هاي بزرگ ، از چرثقيل باي بالا كشيدن تور استفاده مي شود.

عمليات بعدي ، جايگزاري قطعات خرد شده يخ لابلاي ماهيها وفرستادن آنها به بازار مصرف است.

6-رعايت چند نكته مديريتي در طول دوره پرورش در قفس:

-بررسي كيفيت آب:

آگاهي از كيفيت آب در طول دوره پرورش بخصوص براي مزارع قفس كه به صورت متراكم در آن ماهي پرورش داده مي شود اهميت زياد دارد.

مهمترين پارامترهاي آب اكسيژن محلول ودماست . دما بايد به طور روزانه در اول صبح وسط روز واوايل شب , اندازه گيري ودر جدول مشخصي ثبت شود. اندازه گيري ساير پارامترها از قبيل عمق شفافيت , PH ,نيتروژن نيز الزامي است.

- بيومتري ماهي ها:

به منظور آگاهي از ميزان رشد ماهي هاي قفس , بايستي در فواصل منظم از ماهي ها نمونه گيري ووزن وطول آنها تعين شود.

- بهداشت ودرمان ماهي ها:

آگاهي از سلامتي ماهيان پرورشي در طول دوره قابل اهميت است. هر گونه تغيير در ظاهر , پوست , چشم , باله ها ودم مهم و مي تواند علامت بيماري باشد . جمع آوري ماهي هاي مرده در قفس مي تواند در جلويري از سرايت بيماري كمك كند.

جهت جلوگيري از شيوع بيماريهاي مسري پرورش دهندگان بايد نكات بهداشتي را رعايت نموده وباكارشناسان بهداشت مشاوره نمايند.

-تعمير ونگهداري قفس:

  قفس در اثر طوفان ,جانوران شكارچي , اشياي شناور روي آب , كشتيراني ودزدان فرسوده وخراب شده وبراي استفاده مجدد در فصول بعدي پرورش نياز به تعمير دارد.

پارگي هاي كوچك توري قفس را مي توان با نخ هاي ابريشمي , در محل ترميم كرد, اما اگر صدمه ديدگي زياد باشد بايد كيسه تور تعويض شود يا در ساحل تعمير گردد.

براي جلوگيري از گرفتگي چشمه ها وتعويض سريعتر آب در قفس , بهتر است همراه با افزايش وزن ماهي ها , بويژه در محيط هاي دريايي كيسه هاي توري رابا توري چشمه بزرگتر تعويض كرد.

******************************************************************

پرورش ماهی در سيتم های باز

 

پرورش ماهي در پن

پرورش در پن يك روش نسبتاً جديد آبزي پروري است كه در آن با محصور كردن بخشي از محيطهاي آبي در كنار ساحل دريا , درياچه هاي طبيعي ومصنوعي , خور , تالاب , رودخانه و با ابزارهايي نظير تيركهاي چوبي وتوري ساخته مي شود ودر آن پرورش آبزيان انجام مي گردد وبرخلاف قفس كف آن بستر منبع آبي است وبا ساحل نيز در ارتباط است.

پن از قفس بزرگتر است وسعت آن از 1/0 تا بيش از 1000 هكتار است (مساحت قفس 1 تا 1000 متر مربع است) وبيشتر جهت پرورش نيمه متراكم استفاده مي گردد.

كشت توام ماهيان نيز در پن قابل انجام است در صورتيكه در قفس بدليل كمبود جايگاههاي غذايي كشت تك گونه اي بسيار متداول تر است.

********************************************************************


کلمات کلیدی:
 
 
ساعت ٧:٥٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۳/۳/۱٠  

تاريخچه تكثير وپرورش ماهي در دنيا و ايران

پرورش ماهي به صورت مصنوعي در كشور چين آغاز شد وسابقه پرورش در اين كشور به بيش از 3 هزار سال قبل در منطقه (ين ديناستي) مربوط مي شود(1137 تا1400 سال قبل از ميلاد) وحدود 460 سال قبل از ميلاد در منطقه (وارينگ كينگ دام) پرورش ماهي تا حد خوبي توسعه يافته بود. فان لي اولين فردي بود كه اصول پرورش ماهيان آب شيرين را تدوين كرد.

با وجود سابقه طولاني پرورش ماهي در استخر, سابقه تكثير مصنوعي ماهيان كوتاه است. اولين گام در لقاح مصنوعي به وسيله دانشمند آلماني لدويك يا وبي (1711-1784)برداشته شد. او از ماهي ماده ونر قزل آلاي آماده بصورت جداگانه تخم واسپرم به دست آورد وآنها را با هم مخلوط كرد كه اين اولين لقاح مصنوعي تخم ماهي بود. در مورد ماهيان پرورشي گرمابي در سال 1930 مولدين آماده از محل هاي تخم ريزي طبيعي صيد ولقاح مصنوعي داده شدند. ولي القاء تخم ريزي به مولدين با روش تزريق , در سال 1934 به وسيله زيست شناسان برزيلي آغاز شد وبعد در آسيا واروپا وآمريكاي شمالي توسعه يافت. در سال 1958 مولدين كپور نقره اي وسرگنده پرورش يافته در استخرهاي خاكي با تزريق عصاره غده هيپوفيز ماهي كپور معولي به صورت مصنوعي تكثير شدند ودر حال حاضر مولدين ماهيان مختلف با استفاده از هورمون هاي مصنوعي وغده هيپوفيزماهيان در سطح وسيع مورد تكثير مصنوعي قرار مي گيرند.

با توجه به قدمت پرورش ماهي در دنيا , اين فعاليت در ايران با تكثير تاسماهيان در سال 1301 وپرورش ماهي قزل آلاي رنگين كمان از سال 1338 آغاز شده است. رشد اقتصادي و صنعتي وهمچنين لزوم تغذيه جمعيت رو به افزايش وكيفيت برتر پروتئين آبزيان در مقايسه با ساير گوشت ها , موجب افزايش توجه به آبزيان وصيد در درياها ومنابع آبي شد ودر نتيجه كاهش ذخاير آبها را به دنبال داشت. بنابراين براي دستيابي به برابري توليد باتقاضا وبهره برداري مناسب از ذخاير چاره اي جز روي آوردن به پرورش آبزيان در محيط هاي قابل كنترل وهمچنين تكثير انواع ماهيان به منظور رهاسازي وبازسازي ذخاير نبود. بدين منظور شركت سهامي شيلات ايران اقدام به احداث اولين ايستگاه بررسي تكثير و پرورش كپور ماهيان پل آستانه در سال 1347-1348 كرد. پس از آن نيز مجتمع تكثير و پرورش تاسماهيان سد سنگررشت در سال 1350 به بهره برداري رسيد. سپس با توجه به استعداد مناطق مختلف گسترش يافت به طوري كه در حال حاضر علاوه بر مراكز زياد متعلق به شركت سهامي شيلات ايران هزاران مزرعه پرورش ماهي در سطح كشور فعال است.

مزاياي پرورش آبزیان وويژگيهاي ماهي پرورشي

با وجود رشد كنوني جمعيت دنيا,توليد هر چه بيشتر پروتئين حيواني از اهميت زيادي برخوردار است. كشت آبزيان بدلايل زيادي به عنوان عمومي ترين و موثرترين راهكار جهت توليد پروتئين درآينده دنيا شناخته شده است.با مقايسه حيوانات پرورشي مهم دنيا مثل مرغ , خوك , ماهي وگاو با توجه به موارد ذيل اهميت پرورش ماهي روشن مي گردد.

1-      صرف انرژي كمتر:

-ماهي وساير آبزيان جزو حيوانات خونسرد هستند وبراي تنظيم وثابت نگهداشتن حرارت بدن خود هيچ گونه انرژي صرف نمي كنند ودر مقايسه با حيوانات ديگر استعداد رشد بيشتري دارند(بجزبعضي از گونه ها).

-وزن مخصوص بدن ماهي وديگر آبزيان شناور تقريباً نزديك به وزن مخصوص آب بوده از اين رو انرژي زيادي براي شناور كردن خود نياز نداشته وانرژي به دست آمده از طريق غذا را صرف رشد مي كنند.

 2-  استفاده از زمين براي رشد :ماهي نسبت به ساير موجودات پرورشي زمين كمتري براي رشد استفاده مي كند.

ماهي      هر ماهي كمتر از 2/0 متر مربع

جوجه      حدود 4/0 متر مربع

خوك        حدود 20 متر مربع

 گاو          حدود 4000 متر مربع

ضمن اینکه پرورش ماهي اغلب در اراضي درجه 3و4 غير قابل استفاده در امر كشاورزي صورت مي گيرد ويا اينكه از آب هاي داخلی مثل درياچه هاي طبيعي ومصنوعي , رودخانه ها , آبگيرها وآب بندان ها براي پرورش ماهي استفاده مي شود كه اختلالي در امر كشاورزي ايجاد نخواهد كرد.

 3-      قابليت توليد مثل:

هر ماهي ماده تيلاپيا (از مهمترين ماهيان آب شيرين پرورشي در دنيا) در يك سال در طول 3 ماه دوره زاد آوري تعداد 2000 بچه ماهي توليد مي كند.هر ماهي سوف قرمز(ماهي رودخانه اي پرورشي) در طول يك سال در مدت سه هفته دوره زادآوري تعداد 3 ميليون بچه ماهي توليد مي كند. در حاليكه هرمرغ مادر در طول سال در يك دوره زادآوري 100 جوجه توليد مي كند, هر خوك ماده حدوداً سالي 12 بچه وهر گاو يك بچه توليد مي كند.

4- ضريب تبديل غذايي  و صرفه اقتصادی آبزي پروري :

:ضريب تبديل غذایی انواع ماهيان پرورش به طور متوسط 1 به 3 است ,جوجه 3 به 6 , خوك 5 به 12 وگاو 12 به 45 است واين در حالي است كه با انتخاب روشهاي مختلف پرورش ماهي وبا توجه به رژيمهاي غذايي متفاوت درماهيان مي توان در پرورش هاي توام از تمامي توليدات آب استفاده كرد كه موجب بالا رفتن توليد در واحد سطح خواهد شد.

هزينه توليد ماهي خيلي ارزان تر از هزينه توليد گوشت هاي ديگر خواهد بود.

 5-      هزينه پرورش ميزان معيني ماهي به مراتب كمتر از هزينه صيد آن از منابع آبي است.

 ويژگيهای ماهيان پرورشي

1_ ماهيان پرورشي بايد سريع الرشد بوده ودر دوران پرورش به وزن متعارف مورد انتظار برسند.

2- متناسب با ذائقه مردم منطقه بوده وبازارپسند باشند.

3- علاوه بر مصرف غذاي طبيعي از اقلام غذايي ارزان قيمت ومصنوعي نيز تغذيه كنند.

4- نسبت به شرايط نامناسب رژيم فيزيكوشيميايي آب وتغييرات حاصله از آن مقاوم بوده وسازگاري نشان دهد.

5- در مقابل توركشي ودستكاري وبيماري ها مقاوم باشد.

6-      زندگي در شرايط متراكم وفوق متراكم را به خوبي بتوانند تحمل نمايند.

7-      امكان تكثير انبوه آنها وجود داشته باشد.

8-      امكان تهيه غذا وديگر احتياجات پرورش در منطقه وجود داشته باشد.

*********************************************************************

پرورش ماهي در محيطهاي بسته يا محصور

  پرورش ماهي مداربسته

اصول بيولوژيكي توليد در سيستم مداربسته

هنگاميكه در سيستمهاي مدارباز آب كافي با كيفيت مناسب ودماي ثابت دردسترس نبوده ويا فراهم نمودن آن از نظر اقتصادي مقرون به صرفه نباشد ، استفاده از سيستمهاي مداربسته ضروري است.در سيستم مداربسته بطور كلي آب غير قابل استفاده براي ماهي از استخرها به بخش تصفيه انتقال داده شده وپس از تصفيه مكانيكي ، بيولوژيكي واكسيژن دهي به استخرهاي ماهي برمي گردد.

                                                                                                                                           

 

تغذيه ماهي :

پس از مشخص شدن نوع واندازه غذا بايد مقدار غذادهي روزانه محاسبه شود كه با توجه به وزن كل ماهيهاي سيستم ودرصد وزن بدن (%BW ) مي باشد. براين اساس ماهيهاي كوچكتر مقدار غذاي بيشتري مصرف مي كنند.

نكته بسيار مهم اين است كه پس از هر بار بيومتري كه معمولا هر 15روز يكبار صورت مي گيرد، نبايد مقدار غذادهي سريعا افزايش يابد چرا كه فعاليت بيو فيلترها مختل مي شود وسبب افزايش پارامترهاي سمي ازجمله آمونياك مي گردد. بطور كلي مقدارغذادهي نبايد از 10% - 5% كل غذادهي در روز بيشتر شود. با توجه به شرايط سيستم هر دو تا سه روز يكبار بايد اين مقدار افزايش يابد .(ازدادن غذاي تر خودداري شود).

پارامترهاي فيزيكي

PH

مقدار آن در رابطه با سمي شدن آمونياك وغلظت دي اكسيد كربن اهميت به سزايي دارد بهترين دامنه PH براي فعاليت بهينه سيستم 2/7-9/6 ميباشد.از تغييرات ناگهاني آن در سيستم بايد جلوگيري كرد ، زيرا تغييرات PH تاثير سريع برروي ديگر پارامترها دارد. 5/0 واحدPH در روز بيشتر نبايد تغيير يابد. معمولاPH  آب به دو دليل در سيستم اسيدي مي شود:

1ـ دي اكسيدكربن حاصل از تنفس

2ـ اسيد حاصل از فعاليت نيتريفيكاسون

درصورت اسيدي شدن آب ، بيكربنات سديم يا هيدروكسيد كلسيم اضافه مي شود. به ازاي هر 20 كيلوگرم غذا، 1 كيلوگرم هيدروكسيد كلسيم اضافه مي شود. قليا ئيت بايد 120-50 ميلي گرم در ليتر باشد.

 اكسيژن

مصرف اكسيژن ماهي بستگي به پارامترهايي مانند دما، سايز ماهي ، فعاليت ومقدار غذادهي دارد. در دماي 18 درجه سانتيگراد متوسط مصرف اكسيژن 600 گرم به ازاي هر كيلوگرم غذا در روز ويا بطور متوسط 480 ميلي گرم در ساعت به ازاي هر كيلو ماهي مي باشد. اكسيژن محلول بايد بيش از 6 ميلي گرم در ليتر باشد.

با توجه به اينكه در سيستم 100 تني 275 كيلوگرم در روز غذادهي صورت مي گيرد بايد 7/6 كيلوگرم اكسيژن در ساعت براي ماهي تامين شود كه با اكسيژن دهي بخشي از آب ورودي از طريق راكتورها انجام مي شود.

غلظت اكسيژن در استخرها بايد بيشتر از 65% مقدار اشباع آب منطقه باشد اكسيژن خالصي كه به آب اضافه مي شود سبب مي شود كه غلظت اكسيژن 300-200%در آب ورودي افزايش يابد كه به تدريج در استخرها مقداراكسيژن لازم تامين مي شود اگر اكسيژن در بيوفيلترهاي هوازي به زير 2ميلي گرم در ليتر برسد باكتريهاي بي هوازي فعال شده و H2Sآزاد ميكنند كه سبب مرگ ومير در ماهيها ميشود.همزمان فعاليت باكتريهاي نيتريفيكاسيون هم كاهش يافته كه در نتيجه آن غلظت آمونياك ونيتريت افزايش مي يابد.

دما

بهترين دما براي رشد قزل آلا وفعاليت باكتريهاي نيتريفيكاسيون 18-15 درجه سانتيگراد مي باشد همانند ساير فاكتورهاي آب از تغييرات ناگهاني دما نيز بايد خودداري گردد درجه حرارت كمتر ويا بيشتر از حد بهينه سبب كاهش رشد مي شود.

 كدورت

تعيين شفافيت آب (توسط سشي ديسك) نقش بسيار مهمي در سيستم دارد اگر بيشتر از 15 سانتي متري سطح آب مشخص نباشد بايد سريعاً رفع كرد علت اين امر مي تواند در نتيجه كم اشتهايي ماهي ، غذادهي بيش از اندازه ، بيماري ويا اشكال در عملكرد ميكرو فيلتر باشد. تا برطرف شدن مشكل بايد مقدار غذادهي را به حداقل رساند. در غير اينصورت ماهيها دچار صدمات آبششي ميشوند.

 پارامترهاي شيميايي

آمونياك / آمونيم

آمونياك توليد شده در سيستم در اثر متابوليسم ماهي و تجزيه مواد دفعي وپسماندهاي غذا مي باشد به همين دليل لازم است به سرعت ذرات جامد مدفوع وغذاي خورده نشده از سيستم خارج شود.

آمونياك كل (Total Ammonia Nitrogen)  به دو فرم آمونياك غير يونيزه(NH3 ) سمي و آمونياك يونيزه(NH4) غيرسمي مي باشد. مقدار آمونياك مجاز غير يونيزه براي سايزفينگرلينگ 005/0 وبراي ماهيهاي بزرگتر 025/0 ميلي گرم در ليتر است. اما مقدار 06/0 ميلي گرم در ليتر سبب ايجاد واكنشهاي سمي در ماهي مي شود. مقدارTAN  مجاز براي هر مزرعه براساس  PHودما مشخص مي شود. بعنوان مثال اگرPH  برابر 5/7 ودما برابر 16 درجه سانتيگراد باشد مقدار آمونياك مجاز 5/2 ميلي گرم در ليتر است . PH در محدوده 7 سبب كمتر شدن سمي بودن آمونياك مي شود. مقدار توليد آمونياك از طرفي به ميزان پروتئين واسيد آمينه غذا واز طرف ديگر به مقدار غذادهي بستگي دارد.

ارگانيسمهاي حذف نيتروژن باكتريهاي اتوتروف هستند كه از گونه هاي نيتروزموناس و نيتروباكتر مي باشند. از آنجائيكه همزمان بارشد ماهي غذادهي هم افزايش ميابد بايد توجه داشت اين افزايش بصورتي باشد كه فرصت لازم جهت افزايش جمعيت باكتريهاي مسئول نيتريفيكاسيون براي تبديل آمونياك اضافه شده به نيتريت ونيترات وجود داشته باشد.

مراحل حذف آمونياك در فيلترهاي بيولوژيك توسط باكتريها درزير نمايش داده شده است براي تثبيت وافزايش جمعيت باكتريها معمولا چند هفته وقت لازم است. باكتريهاي نيتريفيكاسيون به بسياري از داروها ومواد شيميايي كه براي درمان ماهي بكار ميرود حساس هستند به همين دليل لازم است كه درهنگام درمان مواد شيميايي ودارو وارد بيوفيلترها نشود.

نيتريت

 

همانطور كه از معادله بالا مشخص است نيتريت حاصله از اكسيداسيون آمونياك توسط باكتريهاي نيترو باكتر به نيترات تبديل مي شود.

اگر نيتريت از حد مجاز بيشتر شود برروي هموگلوبين ماهي تاثير گذاشته ومانع از جذب اكسيژن مي شود كه معروف به بيماري مت همو گلوبين مي باشد. به همين دليل با وجود اشباع بودن آب از اكسيژن به دليل مشكل بوجود آمده ماهي به سختي تنفس مي كند كه متعاقباًً سبب كاهش رشد وايجاد بيماري مي شود. با افزودن نمك طعام به آب و ثابت نگهداشتن مقدار كلر به مقدار 200-150 ميلي گرم در ليتر به راحتي از بروز مسموميت ناشي از نيتريت در ماهي مي توان جلوگيري كرد.

 دنيتريفيكاسيون

مرحله دنيتريفيكاسيون توسط يكسري از باكتريهاي هترو تروف انجام مي گيرد. در اين مرحله باكتريها اكسيژن را از نيترات تامين مي كنند. نصف اسيدي كه توسط باكتريهاي نيتريفيكاسيون توليد مي شود در اين مرحله مصرف مي شود.

نيترات + مواد آلي       نيتروژن

 6NO3+5CH3OH        5CO2+7H2O+3N2+6OH-+e

دي اكسيدكربن ( CO2)

در نتيجه تنفس ماهي وباكتريها در سيستم ، دي اكسيدكربن توليد مي شود. اگر مقدار بيش از 12 ميلي گرم در ليتر بشود سبب استرس، كاهش ضريب تبديل غذايي مي شود وبراي حذف آن از هوادهي استفاده مي شود. همچنين بيوفيلترهاي چكه اي هم در حذف دي اكسيدكربن بسيار موثر هستند بدون حذف دي اكسيدكربن ، PH آب اسيدي ميشود.

سولفيدهيدروژن(H2S )

در اثر تجزيه بي هوازي مواد آلي در آب ايجاد مي شود. تركيب سولفيد محلول با يون هيدروژن تشكيل سولفيدهيدروژن را ميدهد ووجود آن بستگي به مقدار PHدارد(در  7PH 50%  سولفيد هيدروژن و50%يون سولفيد وجود دارد ) با شستشوي به بيوفيلتر غرقابي از تجمع آن وبروز خطر در سيستم مي توان جلوگيري كرد.

نكات مهم:

1ـ هرگاه مقدار آمونياك يا نتيريت افزايش يابد ابتدا بايد غذادهي قطع شود وبه دنبال آن تعويض آب هم افزايش يابد وسريعا رفع علت كرد.

2ـ در صورت پايين بودن درجه حرارت آب آنرا به آرامي بايد تا 18 درجه سانتيگراد افزايش داد.

3ـ هردوماه يكبار بايد بيوفيلترها شستشو شوند يعني هر بيست روز يك سلول بيوفيلتر كاملاً شسته شود تا از كاهش جمعيت باكتريها جلوگيري شود. اين امر بستگي به ميزان غذادهي ونيز كيفيت غذاي مورد استفاده نيز داشته ودر صورت استفاده از غذا با غبار زياد شستشوي هر يك از بيوفيلترها بايد 4 تا 6 هفته كاهش يابد.

4ـ بچه ماهيهايي كه در هر نوبت بايد وارد سيستم بشوند، ابتدا سه هفته در قرنطينه خارج از سالن بايد بمانند ودر بدو ورود با فرمالين شستشو بشوند، پس از سه هفته هم دوباره اين عمل تكرار شود. سپس بعد از 3-2روز كه در آب تميز قرار ميگيرند وارد سيستم بشوند.

 اقدامات مديريتي

براي جلوگيري از بروز هر گونه اختلال در سيستم لازم است كه سيستم هوشمند باشد به طوريكه از طريق سيستم آلارم اخطارهاي لازم داده شود. آگاهي از كاركرد تجهيزات ، وضعيت ماهي وكيفيت آب به طور دائم قبل از آنكه مشكلي به حد بحراني وخطرناك براي سلامت ماهيها برسد سبب جلوگيري از بروز هر گونه استرس در ماهي مي شود كه پيامد آن رشد سريع ماهي ميباشد.

 بيوفيلتر

برخي از پسماندهاي ناشي از ماهي وغذا در آب محلول ميشوند. كه سبب توليد آمونياك ميشود. با توجه به توليد مواد آلي ناشي از غذا وماهي حجم بيوفيلترها برآورد می گردد.

فيلتر بيولوژيكي بايد به خوبي كنترل شود تا بتوان نتيجه لازم از آن گرفت براي آنكه بتوان از گرفتگي بيوفيلترها جلوگيري كرد و باكتريها به خوبي فعاليت كنند فيلترها بايد به نوبت هر 20 روز يكبار شستشو شوند.

مواد آلي

اصطلاح BOD  شامل مواد بيولوژيكي قابل تجزيه مانند پروتئين ، چربي وهيدرات كربن ميباشد تجزيه آنها توسط باكتريهاي هتروترف در محيط هوازي صورت ميگيرد واكنش ساده اي از آن به شرح زير ميباشد:

                               

C6HI2O6+6O2 6CO2+6H2O+E

(انرژي)                         (گلوكز)

باكتريها در طي تقسيمات سلولي زياد ميشوند. در شرايط بي هوازي مواد آلي تحت فرآيند تخمير به موارد زير تجزيه ميشوند:

موادآلي        H2+CO2 + الكل+ اسيداستيك+ساير اسيدهاي آلي متان

اگر مواد آلي به مقدار بسيار زياد در بلوكها تجمع يابند هر گونه تغيير فيزيكي (مانند شستشوي بلوكها) سبب آزاد شدن مواد آلي ميشود كه در اثر قرار گرفتن در تماس مستقيم اكسيژن ، مواد آلي به صورت بمب عمل ميكند. با مديريت صحيح در مورد فيلترها از بروز اين مشكل به راحتي ميتوان جلوگيري كرد.

درمرحله دنيتريفيكاسيون نيترات توليد ميشود.در صورت تجمع وافزايش آن از حد مجاز (200ميلي گرم در ليتر) برروي رشد وضريب تبديل غذا تاثير سوء دارد. در اين مرحله نياز به مواد آلي ومحيط بي هوازي براي رشد باکتريها ميباشد. 

                               5CH3OH+6NO3 5CO2+3N2+6OH+7H2O

اشعه ماوراء بنفش(UV )

عمر مفيد لامپها 6 تا 8 ماه است وبعد از آن بايد تعويض شود ودر هنگام تعويض لامپها جريان آب ورودي وخروجي به دستگاه قطع ميشود شيرهاي كنار گذر فعال مي شوند شستشوي UV بايد هر يك ماه يكبار انجام گيرد.

 رقم بندي (سورتينگ)

همه استخرهاي ماهي از طريق لوله مشترك به استخر مركزي صيد منتقل ميشوند. براي تامين اكسيژن لازم استخر در هنگام رقم بندي ديفيوزرهاي اكسيژن تعبيه شده است به اين ترتيب به راحتي مي توان مجموعه هر دسته از استخرها را هر بار سورت كرد.

ماهيها از طريق لوله اي كه در وسط استخر مي باشد به استخر صيد منتهي مي شوند از آنجا ماهيها به درون دستگاه سورتر ريخته مي شوند. پس از تعيين وزن وارد استخرهاي مختلف مي شوند. براي وارد شدن كمترين استرس به ماهيها مرحله رقم بندي بايد سريع انجام شود.

در صورت عدم انجام سورتينگ سرپرست مزرعه از وزن واقعي ماهيها آگاهي پيدا نمي كند وسبب مي شود كه پس از مدتي پرت غذايي وكاهش رشد در ماهيها كاملا مشاهده شود.

 بيماريها

بهترين روش پيشگيري بيماري در سيستمهاي مدار بسته مديريت دقيق مي باشد. دانستن اين واقعيت مهم است كه شيوع هر بيماري ناشي از استرس به ماهي مي باشد كه در اثر عوامل مختلفي مانند حمل ونقل، بد بودن كيفيت آب و... ايجاد مي شود. البته در هر سيستمي ريسك مواجه شدن با شيوع بيماريهاي متعدد وجود دارد ، كه عامل آن يكي از موارد زير مي باشد.

1ـ ويروس

2ـ باكتري

3ـ قارچ

4ـ انگل

5ـ در ارتباط با سيستم وكيفيت آب.

ضدعفوني

فرمالدئيد:اين تركيب شيميايي در سيستم مدار بسته كاربرد بسيار دارد:

1ـ ضدعفوني كل سيستم 2ـ درمان پارازيتها

تنها ماده شيميايي است كه با بكار بردن دزمناسب همراه با افزودنيهاي مناسب براي باكتريهاي بيوفيلتر مشكل ساز نمي باشد.

يدو فور: همه وسايل بكار رفته در سيستم مداربسته مانند برسها،ساچوك و... بايد پس از استفاده در پايان هر روز در اين ماده با غلظت مناسب قرار بگيرند تا ضدعفوني شود حتي المقدور هر استخر بايد برسهاي جداگانه كه براي نظافت به كار ميرود داشته باشد.

مراحل گردش آب

آب تازه:

ورود آب تازه توسط شناور وكنتور آب كنترل مي شود. افزودن آب تازه براي جبران آب مصرف شده در پمپ شستشو مي باشد.

 آب در گردش:

بعد از بيوفيلترها پمپها نصب شده اند تا آب را با فشار وارد مخازن اكسيژن نمايند كه براي اكسيژن دهي آب استخرها مي باشد مقداري از آب گردشي از فيلترUV  عبور مي كند.

آب گردشي كه پمپ مي شود از فاز تصفيه تا ورود به استخر به دو بخش مجزا تقسيم مي شود:

آب تحت فشار(به استخرها): هر استخر دو ورودي دارد يكي آب تصفيه شده اي كه اكسيژن دهي شده است وبخشي ديگر آب تصفيه شده اما اكسيژن دهي نشده است.

 آب برگشتي (ازاستخرها): آب هر استخر به يك لوله مشترك كه هر دسته از تانكها به آن متصل است جريان مي يابد وسپس وارد مرحله تصفيه مكانيكي ميشود.

 تصفيه مكانيكي

تصفيه مكانيكي توسط درام فيلتر صورت ومي گيرد كه داراي منافذي به قطر 80 ميكرون مي باشند اگر درام فيلتر نياز به تعمير داشته باشد لوله جانبي نصب شده است كه جريان آب به راحتي به سمت بيوفيلتر جريان يابد تا فعاليت باكتريها مختل نشود.

 هوادهي

در زير درام فيلتر ديفيوزرهاي هوا نصب شده است از اين رزروير آب به درون مخزن بيوفيلتر پمپ مي شود.

 فيلتر غرقابي

در بيوفيلتر غرقابي ، بلوكهاي بيونت از نوع 150 متر مربع در متر مكعب وجود دارد كه در كف بيوفيلتر شلنگ ديفيوزر نصب مي شود وبراي اضافه كرد اكسيژن خالص مي باشد. افزودن اكسيژن خالص به بيو فيلترها در هنگاميكه پمپ بيو فيلتر نياز به تعمير دارد و يا فيلترهاي بيولوژيكي در بالاترين حد فعاليت خود هستند ضروري مي باشد. اگر اكسيژن كمتر از 2 ميلي گرم در ليتر بشود بايد اكسيژن دهي بشود.

 فيلترنيترات

در فيلتر نيترات بلوكهاي بيونت از نوع 200 متر مربع در متر مكعب است كه به موازات فيلتر غرقابي مي باشد. آبي كه به سمت فيلتر نيترات مي رود وارد لوله منشعبي مي شود كه براي پخش يكسان آب است. همچنين لوله منشعبي هم براي هوادهي وجود دارد كه در هنگام تميز كردن بلوكها وحذف لجن مورد استفاده قرار ومي گيرد.

 فيلتر چكه اي

از فيلتر غرقابي آب به سمت فيلتر چكه اي جريان پيدا مي كند فيلتر چكه اي شامل بلوكهاي بيونت از نوع 200 متر مربع در متر مكعب مي باشد. از روي صفحه مشبك كه برروي بلوكها قرار دارد آب بطور يكسان پخش مي شود.

سيستم اكسيژن

اكسيژن بطور معمول از طريق اكسيژن ساز به استخرها اضافه مي شود براي تهيه بهينه اكسيژن فشار راكتورها نبايد كمتر از 7/0 بار باشد اكسيژن خالص از تابلوي توزيع اكسيژن اضافه مي شود. پس از تابلوي توزيع اكسيژن شيرهاي سلنوئيدي وفلومتر قرار دارند.

جريان اكسيژن ازاين طريق تنظيم مي شود. فلومتر اول بنام پايه است كه پس از روشن شدن پمپهاي راكتوردائما باز ميباشد ودومي بنام تنظيم است كه هر گاه مقدار اكسيژن از مقداري كه تعريف شده كمتر شود(با استفاده از دستگاه اكسي گارد) اكسيژن اضافي وارد استخرها مي شود.

سيستم اكسيژن دهي اضطراري يك سيستم ايمني است كه بصورت اتوماتيك روشن مي شود اگر مشكلي در سيستم ايجاد شود شروع بكار مي كند.

اكسيژن اضطراري در شرايط زير فعال مي شود.

1ـ قطع برق

2ـ خاموش شدن پمپ پمپهاي راكتور

3ـ كاهش اكسيژن در استخرهاي ماهي

لازم است مرتبا سيستم اكسيژن دهي اضطراري چك شود تا اطمينان حاصل شود تحت شرايط ثابت واپتيمم فعال هستند.

سيستم آلارم

سيستم آلارم .كار كاردهاي زير را نمايش مي دهد.

1ـ خاموش شدن پمپ «پمپهاي راكتور»

2ـ خاموش شدن پمپ «پمپهاي سيركولاسيون»

3ـ بالا آمدن سطح آب استخرها

PH يا اكسيژن كم

 PHيااكسيژن زياد

6ـ دماي زياد

وقتي همه تجهيزات به درستي فعال باشند لامپهاي به رنگ سبز در صفحه نمايش روشن است هنگامي كه هر كدام از آنها به هر دليلي فعال نباشند صداي آلارم همراه با قرمز شدن لامپ مشاهده مي شود كه تا رفع مشكل لامپ قرمز مي ماند.


کلمات کلیدی:
 
 
ساعت ٧:۳۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۳/۳/۱٠  

معرفي آبزيان پرورشي استان(ماهيان سردابي)

ماهياني كه در ميانگين حرارتي 7 تا 20 درجه سانتي گراد بخوبي رشد ميكنند بعنوان ماهيان سردابي شناسايي مي شوند .

 

 

قزل آلاي رنگين كمان ، نام علمي ( ONCORHYNCHUS   MYKSIS)

نام انگليسي :( RAINBOW  TROUT)

 

ماهيان سردابي در آبي با درجه خلوص بالا و سرشار از اكسيژن و درجه حرارت مناسب جهت حداكثر رشد نياز دارد گوشتخوار بوده و به درصد بالايي از مواد پروتئينی در غذاي  خود نيازمندند .

مهمترين گونه پرورشی ماهيان سردابي ماهي قزل آلاي رنگين كمان نام دارد اين ماهي بومي ساحل اقيانوس آرام وآمريكاي شمالي است كه در سال 1880 ميلادي به اروپا آورده شده و بتدريج به نقاط مستعد در سراسر دنيا معرفي شد .

بدن ماهي قزل آلاي رنگين كمان پوشيده از خالهاي سياه ستاره اي شكل است . داراي چشماني تيز بين جهت صيد سريع شكار خود مي باشد ماهيان بالغ در دو طرف بدن ، نواري بصورت رنگين كمان دارند كه بخصوص در ماهيان نر بالغ بخوبي نمايان ميگردد.

از آنجا كه اين ماهيان از غذاي زنده جانوري تغذيه ميكنند ، داراي لوله گوارشي كوتاه و خاص ماهيان گوشتخوار مي باشد . ماهي قزل آلاي رنگين كمان بمراتب آسانتر از گونه هاي ديگر ماهيان سردابي نسبت به محيط ساز گاري حاصل مينماید. تمايل بيشتري به اهلي شدن دارد و از غذاي دستي بهتر استفاده ميكند. ميتواند 20 -  22 درجه سانتي گراد و در كوتاه مدت حتي 24 درجه سانتي گراد را تحمل كند.

 نسبت به بيماريها بمراتب مقاومتر ميباشد . داراي رشد سريعتر بوده، در درجه حرارت مطلوب رشد 7 تا 9 ماه طول مي كشد كه بچه ما هي با وزن 2 گرم به وزن 250 گرم برسد . براي دستيابي به هدف توليد اقتصادي ماهي قزل آلا ، بكار بردن غذاي مناسب و حاوي اجزاي مورد نياز اين ماهي ، اهميت بسيار بالايي دارد . جيره غذايي كه براي ماهي قزل آلا در نظر گرفته می شود ( غذاي آماده ساخت كار خانجات توليد غذا ) بايد از نظر نوع و مقدار تركيبات تشكيل دهنده آن يعني پروتئين ، چربي ، مواد قندي ( كربو هيدرات ) و مواد معدني ( مينرالها ) از ويژگيهاي متناسب با نيازهاي اين ماهي بر خوردار باشد . غذا از مهمترين عوامل موفقيت در امر پرورش ماهي قزل آلا است . مي توان به اهميت و نقش غذا و متناسب بودن آن از نظر نوع و مقدار در هر مرحله از رشد و پرورش پي برد . زيرا در صورت استفاده از غذا يا جيره غذايي مناسب ، علاوه بر تامين نياز بدن آنها باعث بهبود وضعيت عمومي و سلامتي ماهيها ، كاهش تلفات در طول دوره پرورش ، سريعتر شدن رشد آنها ، توليد ماهي با متوسط وزني بالاتر و در نهايت ، دستيابي به مقدار كل توليد بالاتر در هر استخر يا در سطح كل مزرعه خواهد شد.

امروزه غذاي پلت شده جهت تغذيه ماهيان قزل آلاي پرورشي در تمام جهان مرسوم شده است . سهولت دسترسي و كاهش آلودگي محيطي و ضريب تبديل مطلوب كه انگيزه اقتصادي را افزايش ميدهد با عث استفاده سراسري از غذاي پلت شده است .

مبناي تعيين دوره پرورش وزمان دستيابي به ماهي بازاري براساس ارزش ماهي در بازار تعيين شده است . در شرايط اجتماعي كشور ما و عادات غذايي مردم ، فصل زمستان زماني است كه تقاضاي ماهي به حداكثر رسيده و بالطبع تا اسفند ماه اين تقاضا و در نتيجه قيمت آن به حد اكثر مي رسد .   پرورش دهنده با رهاسازي بچه ماهي بصورت پله اي و به فواصل دو تا سه ماه يكبار (شرايط فيزيكي و شيميايي ميزان آب در مزارع متفاوت ميباشد) . شرايط مناسب استان كرمانشاه در تمام طول سال مبادرت به پرورش نمايد.

*********************************************************************

معرفي آبزيان پرورشي استان(ماهیان گرمابي)

          مشخصات علمي و عمومي گونه هاي پرورشی ( ماهیان گرمابي )

1- ( CYPRINUS   CARPIOماهي كپور معمولي ( نام علمي

2- ماهي كپور نقره اي ( نام علمي ( HYPOPHTHALMICHTHYS   MOLITRIX)

3-ماهي كپور علفخوار ( نام علمي CTENOPHARYNGODON  IDELLA)

4- ماهي كپور سر گنده ( نام علمي  (ARISTICHTHYS   NOBILIS

 ماهي كپور معمولي ( نام علمي

معمولاَ درازاي بدن ماهي سه برابر پهناي ماهي است ، فلسهاي بدن درشت ، سرماهي نسبتاًبزرگ ، پوزه گنده و دهان انتهايي است . ماهي داراي چهار عدد سبيلك بوده و يا سه پشتي دراز و ممتد است . خط جانبي كامل و رنگ بدن در قسمت پشتي تيره و در پهلوها و شكم زرد نارنجي است . مشخصه اصلي نژاد پرورش كپور ارتفاع زياد بدن است .

يعني پهناي بدن كپور پرورشی نسبتاًزياد و در مقايسه با ارتفاع بدن ، ارتفاع سر كمتر است.

 

 

 ماهي كپور نقره اي  نام علمي ( HYPOPHTHAL   MOLITRIX)

ماهي كپور نقره اي يا فيتو فاگ كه به غلط به ماهي آزاد پرورشي نيز معروف است ، داراي بدني فشرده از پهلوها و نسبتاً مرتفع ، داراي كيل شكمي از ابتداي بر جستگي شكم تا مخرج ، سر نسبتاًبزرگ ، چشمها كوچك ، دهان بزرگ و هلالي و لب پايين اندكي جلوتر قرار دارد . اشعابات آبششي به عضو مشبك و اسفنجي متصل هستند ، فلسها كوچك است و خط جانبي در ابتداي بدن با شيب تندي بطرف بالاي بدن امتداد دارد ، ابتداي باله پشتي عقب تر از باله شكمي قرار دارد ، انتهاي باله سينه اي به ابتداي باله شكمي نمي رسد ،قسمت

پشتي سينه خاكستري ، طرفين بدن سفيد متمايل به زرد و قسمت شكمي بدن سفيد

 نقره اي است.

(CTENOPHARYNGODON  IDELLA)ماهي كپور علفخوار  نام علمي

ماهي كپور علفخوار يا آمور كه به غلط به ماهي سفيد پرورشي معروف است ، داراي بدني تقريباً گرد و استوانه اي است ، سر فاقد فشردگي چشمها نسبتاَ كوچك ، دهان پاييني و لب پاييني كوتاه تر است ، باله پشتي كوتاه و ابتداي باله پشتي روبروي باله سينه اي است . خط جانبي تقريباَ مستقيم و فلسها نسبتاً درشت ، دندانهاي حلقي شبيه شانه با شكافهاي زياد است . رنگ بدن سفيد روشن ، پشت بدن سياهتر ، شكم سفيد متمايل به خاكستري ، باله هاي پشتي و سينه اي سفيد سياه و ديگر باله ها رنگ روشنتر دارد .

 

ماهي كپور سر گنده ( نام علمي  (ARISTICHTHYS   NOBILIS

ماهي كپور سرگنده داراي بدني فشرده از جانبين ونسبتاً مرتفع مي باشد.شكم فقط بين قائده باله شكمي و مخرج داراي خط كيل است ، سر خيلي بزرگ ، چشمها كوچك دهان بزرگ و هلالي است ، لب پاييني مقداري جلوتر قرار دارد ،انشعابات آبششي انبوه و جداي از هم قرار دارند ، ابتداي باله پشتي عقبتر از قائده باله شكمي قرار دارد ، باله سينه اي بزرگ و انتهاي آن يك سوم تا دو پنجم باله شكمي را مي پوشاند. فلسها كوچك ، ابتداي خط جانبي به شكل منحني و انتهاي آن نسبتاً مستقيم است. سطح بالايي سر و بدن سياه و متمايل به سبز ، طرفين بدن بوسيله خالهاي سياه پوشيده شده و سطح شكمي بدن زرد ، خاكستري است .

         

شرایط مورد نیاز جهت پرورش

1-آب

الف- درجه حرارت مناسب براي رشد و تغذيه مناسب ماهيان گرمابي 20 تا 30 درجه  و دماي اپتيمم 25 درجه سانتی گراداست.

ب ميزان اكسيژن آب بيش از چهار ميلي گرم در ليتر باشد .

ج- آب مورد استفاده فاقد آلودگيهاي خطر ناك باشد .

د-PH آب بين 7تا 8/5 باشد.

2-خاک

الف استخرهاي پرورش ماهيان گرمابي بصورت خاكي بوده و عمق آن در مناطق گرمسير بصورت متوسط 2 تا 2/5 و در مناطق سرد سير 2تا 1/8 متر است .

ب- PH خاك تا حد امكان مي بايست به 7 نزديكتر باشد .

ج- جنس خاك تا حد امكان رسي يا رسی لومی يا لومی رسی باشد .

           تغذيه

1-عادات تغذيه اي ماهي كپور معمولي

2-عادات تغذيه اي ماهي كپور نقره اي

3-عادات تغذيه اي ماهي كپور علفخوار

4-عادات تغذيه اي كپور سر گنده

 

1- عادات تغذيه اي ماهي كپور معمولي

 بچه ماهي نو رس تازه به تغذیه افتاده : ماهي ، از روتيفرها و نوزادان آنتن منشعبها و پارو پايان تغذيه مي نمايد و با رشد ماهي ( 10تا 20 ميلي متر ) از آنتن منشعب ها و پارو پايان و بتدريج علاوه برجانوران فوق از جانوران كفزي نيز تغذيه مي نمايند بچه ماهيان بزرگتر از 10 گرم ميتوانند از بي مهرگان ، سخت پوستان ، حشرات ، لاروهاي حشرات ، نرم تنان ، كرمهاي كفزي ، قسمتهاي پوسيده گياهان ، بذر گياهان و تغذيه كنند .

پرورش دهندگان ماهي ، از این  عادت همه چيز خواري ماهي استفاده كرده غذاهاي دستي متشكل از دانه هاي غلات مثل جو ، گندم ، ذرت و كنجاله هاي حبوبات و را براي تكميل تغذيه ماهي استفاده ميكنند .

 

2-عادات تغذيه اي ماهي كپور نقره اي

اين ماهي در دوره كوتاهی از عمر و در اوايل زندگي خود از زي شناوران جانوري كه شامل رو تيفرها ، آنتن منشعب ها و پارو پايان است تغذيه مي كند ، طول دوره در شرايط مساعد محيطي حد اكثر بيست روز است و پس از آن رژيم غذايي ماهي تغيير يافته و زي شناور گياهي مي خورد .

نوزاد ماهي در بدو تولد وابسته به كيسه زرده بوده و پس از جذب كيسه زرده قادر به شناي فعال و تغذيه خارجي مي شود . در اين مرحله بچه ماهي نو رس ناميده شده و از روتيفرها و نوزادان آنتن منشعبها و پارو پايان تغذيه ميكند . بتدريج با بزرگ شدن بچه ماهي قادر به تغذيه از آنتن منشعبها و پارو پايان شده و در طي يك دوره چند روزه با تكامل اندام تصفيه كننده هم زمان از زي شناور جانوري و زي شناور گياهي تغذيه مي كند و بعد از تكامل نهايي اندام تصفيه كننده اكثراً از زي شناوران گياهي تغذيه مي كنند ، در طي اين دوره بچه ماهي به مصرف غذاي دستي كه بصورت پودر نرم در آمده است عادت پذيري دارد . غذاي ماهي كپور نقره اي را بعد از پايان مرحله بچه ماهي نو رس ، يعني در مرحله انگشت قدي و مرحله پرواري و مرحله بلوغ عمدتاً زي شناوران گياهي و دیتريت ها  و بصورت جزيي زي شناوران جانوري تشكيل مي دهند .

 

3- عادات تغذيه اي ماهي كپور علفخوار

نوزاد ماهي بعد از گذشت 3 تا 4 روز از تولد ( خروج از تخم ) شروع به تغذيه از روتيفرها و نوزادان آنتن منشعبها و پارو پايان ميكند . بچه ماهي نورس همزمان با تغذيه از غذاهاي فوق مي تواند ا ز غذا هاي مصنوعي تهيه شده بصورت پودر نرم استفاده كنند بعد از اينكه طول بچه ماهي به 20 تا 30 ميلي متر رسيده تغذيه از جوانه ها و برگهاي باريك گياهان آبزي شروع مي گردد با رشد بچه ماهي ، نسبت روتيفرها در رژيم غذايي ماهي بتدريج كاسته شده ولي تغذيه از سخت پوستان ادامه مي يابد طول روده بچه ماهي 3 تا 10 سانتي متر معادل 8/1 تا 3/2 برابر طول بدن خواهد بود و دندانهاي حلق ماهي براي خرد كردن گياهان عالي بخوبي توسعه يافته و از برگهاي

 جوا ن و باريك طيف وسيعي از گياهان آبزي ( انواع پوتاموژتون ، سرا توفيلوم ، بندواش ، مير يو فيلوم و ) و گیاهان  خشكي ( شبدر و يونجه و ) تغذيه ميكنند .

 

 4- عادات تغذيه اي كپور سر گنده

نوزاد ماهي در بدو خروج از تخم به كيسه زرده وابسته بوده و پس از جذب كيسه زرده و شروع شناي فعال از زي شناور جانوري كه عمدتاًشامل روتيفرها و نوزادان آنتن منشعبها و پارو پايان است تغذيه ميكند و با بزرگتر شدن بچه ماهي قادر به تغذيه از آنتن منشعبها و پارو پايان شده و با مصرف از زي شناوران گياهي نياز خود را تكميل ميكند .

ماهي كپور سرگنده در تمامي مراحل زندگي خود يعني مرحله بچه ماهي نورس ، مرحله بچه ماهي انگشت قد،مرحله پرواري و مرحله بلوغ از زي شناوران جانوري تغذيه ميكنند .        

دليل كشت توام :

پرورش چند گونه اي ماهيان گرمابي از متداولترين و اقتصادي ترين روشهاي پرورش اين ماهيان در جهان و ايران است . در اين روش ماهيان مورد نظر از تمامي سطوح غذايي طبيعي استخر استفاده نموده و علاوه بر اين اثر متقابل مثبت تغذيه اي بر روي يكديگر دارند .

          حدود زمان و وزن رها سازي گونه ها و برداشت

1- مناطق گرمسير ( قصرشيرين  -سر پل ذهاب گيلان غرب )

2 مناطق سردسير ( كنگاور- كرمانشاه- هرسين )

حدود زمان و وزن رها سازي و برداشت گونه ها

با توجه به شرايط آب و هوايي استان كرمانشاه به دو منطقه گرمسير و سرد سير تقسيم بندي مي گردد بنا براين با توجه باين تقسيم بندي زمان رها سازي و وزن گونه ها در اين مناطق متفاوت مي باشد كه بشرح ذيل است:

 

 1-مناطق گرمسير ( قصرشيرين -سر پل ذهاب گيلان غرب )

الف زمان آبگيري ورهاسازي بچه ماهي نيمه دوم بهمن ماه تا نيمه اول اسفند ماه است.

ب- عمق آبگيري با توجه به شرايط منطقه 2تا 5/2 متر مي باشد .

ج- تعداد بچه ماهي در هكتار 3000 تا 3200 قطعه توصيه ميگردد .

د- تركيب و وزن بچه ماهي رها سازي شده :

فيتوفاگ 60% تا 65% با وزن 15 تا 20 گرم

كپور 15% تا 20% با وزن 5 تا 10 گرم

آمور 15% تا 20% با وزن 20 تا 30 گرم

سر گنده 5% تا 10% با وزن 15 تا 20 گرم

طول دوره پرورش در اين مناطق حدود 7تا 8 ماه است و برداشت از نيمه دوم آبان ماه آغاز مي گردد .

 

 2-مناطق سردسير ( كنگاور- كرمانشاه -هرسين )

الف زمان آبگيري و رها سازي بچه ماهي نيمه دوم اسفند ماه تا نيمه اول فروردين ماه است.

ب- عمق آبگيري با توجه به شرايط منطقه عمق آبگيري 8/1 تا 2 متر ميباشد .

ج- تعداد بچه ماهي در هكتار 2800 تا 3000 قطعه توصيه مي گردد .

د- تركيب و وزن بچه ماهي رها سازي شده:

فيتو فاگ55% تا 60% با وزن 50 تا 60 گرم

كپور معمولي 15% تا 20% با وزن 10 تا 15 گرم

آمور 15% تا 20 % با وزن 50 تا 60 گرم

بيگ هد 5% تا 10% با وزن 40 تا 50 گرم

طول دوره پرورش در اين مناطق 5 تا 6 ماه است و برداشت از نيمه دوم مهر ماه آغاز مي گردد .

********************************************************************* 

نام علمي و مشخصات كلي گونه:                                               

ميگوي آب شيرين (MACROBRACHIUM     ROSENBERGII):كلمه ماكرو براكيوم بمعني بازو بزرگ مي باشد .

اين ميگوها از شاخه بند پايان و از سخت پوستان ده پا بوده و موطن اصليشان مالزي و شمال شرقي آسيا است و دوره زندگيشان در آبهاي لب شور مصب رودخانه ها و آبهاي شيرين كامل مي شود .  اسم عمومي آن ميگوي عظيم يا بزرگ رودخانه اي است . و به اسامي PRAWN  ,يا SCAMPI نیز خوانده می شود.   از اختصاصات آن اين است كه در آب شيرين و شوري كم رشد  می نماید.

 

        تاريخچه تكثير و پرورش در ايران و استان كرمانشاه

تكثير و پرورش ميگوي بزرگ آب شيرين بطور آزمايشي از سال 1372 در ايران آغاز شد . طي 5 سال گذشته قابليتهاي اينگونه براي پرورش بصورت توام با كپور ماهيان و بصورت تك گونه اي در استانهاي خوزستان كرمانشاه ,كرمان مورد تجديد قرار گرفت و نتايج رضايت بخشي را بدنبال داشته است .

دراستان كرمانشاه با توجه به تنوع اقليمي و وجود آب وهوا و خاك مناسب مي توان گونه هاي متنوعي از آبزيان را پرورش داد ،به خصوص در منطقه قصرشيرين كه براي پرورش ميگوی آب شيرين شرايط مناسبي را دارا مي باشد و فعاليت پرورش ميگو آب شيرين در اين منطقه توسط شيلات استان در ايستگاه تحقيقاتي از سال 1376 آغاز و نتايج چشمگيري در زمينه پرورش بدست آمد .

          انواع روشهاي پرورش :

الف- پرورش توام با كپور ماهيان بدون استفاده از غذاي دستي

ب- پرورش توام با كپور ماهيان با استفاده از غذاي دستي

ج- پرورش تك گونه اي بدون استفاده از سيستم هوا دهي

د- پرورش تك گونه اي با استفاده از سيستم هوادهي

 

شرايط مورد نياز جهت پرورش ميگو آب شيرين

1-           آب

الف- دماي مناسب براي رشد و تغذيه ميگو آب شيرين 26 تا 30 درجه سانتي گراد است .

ب- ميزان اكسژن محلول آب بيش از 4 ميلي گرم در ليتر

ج-PH مناسب جهت پرورش 7-8/5

د- شوري  0/5 (PPT ) جهت پرورش

ه- سختي 40 تا 150 PPM

2-           خاك

الف- استخرهاي پرورش ميگو بصورت خاكي بوده و اندازه استخر 0/7-1 هكتار مناسبترين استخرها جهت پرورش ميگو آب شيرين ميباشد . عمق استخرها 2 - 2/6 متر است .

ب- PH خاك استخر تا حد امكان مي بايست خنثي باشد .

پ- جنس خاك، رس يا رسی لومي يا لومي رسی باشد .

       حدود طول دوره پرورش و زمان رها سازي و برداشت

زمان رهاسازي ميگو آب شيرين در منطقه قصر شيرين از نيمه دوم ارديبهشت ماه كه دماي آب به 20 و بالاي 20 درجه سانتي گراد مي رسد انجام ميگيرد و طول دوره پرورش 150 تا 160 روز است تا ميگو به وزن بازاري برسد و زمان برداشت بر اساس دماي آب تعيين مي گردد وزمانيكه دماي آب به 20 درجه سانتي گراد رسيد مي بايست عمليات بر داشت ميگو انجام پذيرد و مناسبترين مرحله جهت رها سازي در زمان پرورش PL15 تا PL30 ميباشد.

*********************************************************************

 


کلمات کلیدی:
 
 
ساعت ٧:۱۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۳/۳/۱٠  

آشنايي با نوزاد ماهيان زينتی

نوزاد ماهيان متعلق به خانواده Characidae كه بومي جنوب آمريكا هستند غالبا در رودخانه آمازون  در برزيل و رودخانه هاي پرو يافت ميشوند. ماهيان تازه از تخم خارج شده با ويژگي اختصاصي بدن مثلثي شكل و دهاني كه در بالاي سر قرار گرفته قابل تشخيص مي باشند. (تخم هاي هچ شده به شكل باد كرده و شكم دار هستند )

آنها نزديك سطح آب شنا مي كنند و از هر چيزي كه در دسترس آنها قرار مي گيرد تغذيه مي كنند. اين ماهيان مشهور آكواريومي اغلب ترجيح مي دهند به صورت دسته جمعي حركت كنند و اين رفتار طبيعي آنها است. دهان رو به بالا قرار دارد و خط باله پشتي مستقيم و محل باله  ‌پشتي نزديك به باله دمي ميباشد.

طرز قرار گرفتن ماهي در سطح آب به گونه ايست كه غذا را از سطح آب مي گيرد. غذاي آنها در حالت طبيعي شامل حشره هايي است كه روي سطح آب مي افتند. در آكواريم ها غذاي آنها معمولا همه انواع غذاي زنده, تازه و خرد شده است. هر چند براي غذاي خرد شده يا شناور توصيه مي شود  ميزان تغذيه مناسب باشد، بسته به اندازه ماهي مي توان سيكلوپس, دافتي, كرم ميگوهاي كوچك آب شور جهت تغذيه استفاده نمود.

آكواريم ها بايستي سر پوشيده باشند به علت آن كه آنها به خارج از آب مي پرند آب مورد نياز آنها داراي سختي متوسط و كمي اسيدي باPH بين 6تا7 و دماي 24 تا28 درجه سانتيگراد باشد. آنها از حركت دسته جمعي لذت ميبرند لذا پيشنهاد ميشود در يك آكواريوم نسبتاً بزرگ در دسته هاي ده تايي يا بيشتر نگهداري شوند. از گياهان شناور نيز ميتوان به عنوان سايه بان استفاده كرد. اين ماهي ها بسيار ظريف و حساس هستند و نبايد با هيچ ماهي مهاجم ديگر در يكجا نگهداري شوند.

از آنجا كه اين آبزيان ساكن سطح آب هستند، مي توان از ديسكس و يا فرشته ماهي در مخزن مشترك براي سطح مياني آب و نيز گربه ماهي گونه كوريدوراس براي لايه پاييني آب استفاده كرد. تخم هاي هچ شده دو نوع مي باشد كه شامل Carnegiella strigata (مرمرنما يا ابري ) كه زير گونه Carnegiellastri strigat strgat و Carnegiella stigata fasciata مي باشد و نيز Gasterolepecus sternicla (تخم هاي هچ شده نقره اي و سفيد) هستند

تخم هاي ابري شكل Carnegiella strgata strigata  يكي از مشهور ترين گونه هاي بومي پرو مي باشد. در حاليكه گونه ديگر Carnegiella strigata yasci  در گويان پيدا شده است. آنها به سايز چهار سانتيمتر مي رسند. رنگ آنها نقره اي مايل به سبز كمرنگ با خطهاي شكسته شده تيره رنگ كه از پايين بدن مي گذرد، است. از آنجاييكه آنها شناي فعال دارند بايد آكواريم ها داراي فضاي مناسب و بزرگ باشد تا جايي براي سرعت گرفتن آنها به هنگام حركتهاي دسته جمعي وجود داشته باشد.

آب مورد  نياز براي تكثير داراي PH بين 5/5 تا 5/6 و سختي پنج dGH با درجه حرارت 24 تا 28 درجه سانتيگراد مي باشد. تشخيص جنسيت آنها به سختي امكان پذير است اما در صورتي كه از بالاي آب نگاه كنيم ماده ها چاق تر هستند. عمل تكثير به سادگي صورت مي گيرد، يك قطعه زغال سنگ نارس به منظور تاريك كردن آب اضافه كنيد تا زمانيكه اين ماده تيره رنگ و مات است روشنايي موجود در آب قرار مي گيرد. آنها را با حشره هاي كوچك غذادهي كنيد تا مجبور به تخم ريزي شوند، ماده ها تخم ها را روي گياهان ذخيره مي كنند.

تخم ها پس از يك روز هچ مي شوند و در مدت پنج روز بچه ماهيان شروع به شناي آزاد مي كنند. براي سه تا چهار روز اول بچه ماهيان از غذاي پودر شده مقوي تغذيه مي شوند و پس از آن از بچه ميگوهاي آب شور استفاده مي شود. نوزاد ماهيان نقره اي( Gasteropelecus sternicla) بومي برزيل و رودهاي جنوبي حاشيه آمازون، گويان و سورينام هستند. آنها در چشمه هاي كوچك آب با مقدار كافي گياه پيدا مي شوند. حداكثراندازه آنها شش سانتيمتر است. ( آنها معمولا به اجتماعي بودن معروف هستند)

فاكتورهاي آب شاملpH بين شش تا هفت با دماي 23 تا 26 درجه سانتيگراد و سختي دو تا پانزده درجه dGH  مي باشد. نرها باريك تر از ماده ها مي باشند و از لارو پشه مالاريا و مگس هاي كوچك تغذيه مي كنند و نيز غذاي پودري خشك را مي پذيرند. اين ماهي ها در اسارت بر خلاف لاروهاي مرمرنما يا ابري تكثير موفقيت آميزي ندارند.

**************************************************************

معرفي يك كتاب فارسي در زمينه GMP و كاربرد در صنايع شيلاتي

 

كتاب اصول اجرايي GMP در صنايع شيلاتي داراي دوازده فصل مختلف است كه در آن نويسنده اصول GMP را تشريح كرده است.

GMP كوتاه شده عبارتGood Manufacturing Practice به معناي عمليات توليدي صحيح است. GMP پيش نياز نظام تضمين ايمني مواد غذاييHACCP است كه اجراي آن توسط سازمانهاي جهاني از جمله كدكس مواد غذايي در كليه واحدهاي فراوري مواد غذايي, صنايع دارويي, ساخت وسايل پزشكي و توليد خوراك دام و غذاي آبزيان پرورشي توصيه شده است.

عمليات توليدي صحيح (GMP), توليد پايدار و سلامت محصول را طبق استاندادهاي مورد نظر تامين ميكند. در واقع اصول GMP عوامل كنترلي هستند كه بر كل عمليات توليد و كنترل كيفيت تمركز دارند (نه بر يك فرايند خاص). اصول GMP كه در اين كتاب تشريح شده اند عبارتند از:

  • متعهد شدن مديريت درقبال اجراي استانداردهاي مورد نظر و برنامه هاي بهداشتي
  • طراحي و ساخت كارخانه بر اساس اصول بهداشتي
  • تهيه امكانات بهداشتي نگهداري مواد خام  و محصول
  • ماشين آلات و تجهيزات فراوري
  • شرايط كاركنان واحدهاي فراوري
  • كنترل كيفيت مواد خام و محصول
  • كنترل آفات
  • مستند سازي و ثبت اطلاعات
  • نظافت و گندزدايي
  • عقد قرارداد و شرايط آن
  • بررسي شكايات و فراخواني محصول

اين كتاب در 224 صفحه توسط انتشارات نقش مهر به چاپ رسيده است.

*********************************************************************

آبزي‌‌پروري فقط يك صنعت صادراتي نيست

سيد محمد يزدانپرست

گروه مطالعه و بررسي - دفتر طرح و توسعه شيلات

Email : yazdan@iranfisheries.net

  با توجه به اينكه صيد آبزيان به بالاترين ظرفيت خود نزديك شده و يا از آن گذشته است، مزارع پرورش ماهي بايد بار سنگين‌تري را در جهت تلاش براي تغذيه فقرا و گرسنگان بدوش بكشند. بيش از يك ميليارد نفر از جمعيت جهان براي تامين بخش عمده‌اي از پروتئين حيواني خود به ماهي وابسته‌اند و بخش قابل توجهي ازآنها بطور روز افزون از طريق مزارع پرورش ماهي و منابع آبي مديريت شده تامين مي‌شود. اينها عمدتاً در مناطقي از جهان قرار دارند كه مردم آن بيشترين آسيب‌پذيري را در مقابل ناامني غذايي دارند.

در بين سالهاي 1970 تا 2000, آمار سازمان خواربار و كشاورزي جهان ( فائو) نشان مي‌دهد كه سهم آبزي‌پروري در كل توليد آبزيان در جهان شامل ماهي و صدف خوراكي (بجز گياهان آبزي) از 3/9 به 27 درصد از كل, حدوداً 7 برابر افزايش يافته است و در سال 2000 اين بخش بيش از 36 درصد از ماهي مورد نياز مصرف مستقيم انساني جهان را فراهم نموده است. بيشترين سهم از رشد توليدات آبزي‌پروري جهان در كشورهاي در حال توسعه (90 درصد از كل) مربوط به كشورهايي است كه داراي درآمد سرانه پائين مي‌باشند. رشد سالانه آبزي‌پروري در اين كشورها در سه دهه گذشته در مقايسه باكشورهاي توسعه يافته بيش از دوبرابر شده و بيشترين اين توليدات در مزارع كوچك خانوادگي بوده است.

حدود 13 درصد توليد مربوط به بخشي است كه بعضاً آبزي‌پروري صنعتي خوانده مي‌شود و شامل گونه‌هاي گوشت‌خوار در بالاترين سطح از زنجيره غذايي مي‌باشند. اين امر مورد توجه روهانا سوباسينگ Rohana Suba Singhe ، كارشناس ارشد شيلاتي فائو و دبير كميته فرعي آبزي‌پروري از كميته ماهيگيري، قرار گرفته است. بيشترين ميزان توليد شامل گونه‌هايست كه در پايين‌ترين سطح از زنجيره غذايي قرار مي‌گيرند و اين در كشورهاي درحال توسعه خصوصاً در آسيا اتفاق مي‌افتد. جائيكه آبزي‌پروري تامين كننده نيازهاي غذايي و معيشتي مي‌باشد.

غذاي سالم و ارزان:

ماهي براي ميليونها نفر در جهان يك غذاي اصلي بشمار مي‌رود. ارقام سازمان خوار ‌و‌ بار كشاورزي جهاني (فائو) براي سال 2000 نشان ميدهد كه ماهي تامين كننده حدود  19 درصد از پروتئين حيواني در افريقا, 21 درصد در چين و 23 درصد درآسيا است. در سطح كشورها بعضاً از اهميت بالاتري نيز برخوردار مي گردد. براي مثال مردم فيليپين بيش از 53 درصد از پروتئين حيواني مورد نياز خود را از طريق مصرف ماهي تامين مي كنند.

يكي از عمده‌ترين دلايل تقاضاي بالا در كشورهاي در حال توسعه براي ماهي به عنوان غذاي اصلي خصوصاً گونه‌هاي پرورشي ارزان قيمت آب شيرين كه در پائين ترين سطح زنجيره غذايي تغذيه مي كنند، امكان خريد آن توسط فقيرترين قشر جامعه مي‌باشد. اما علاوه بر مزايايي كه خوردن ماهي براي اقتصاد خانوار به همراه دارد. خوردن آن حتي به ميزان كم مي تواند تعادل مناسبي در رژيم غذايي سالم ايجاد نمايد. ماهي، منبعي غني از بهترين پروتئين‌ها و انواع گوناگوني از ويتامينها, عناصر كمياب شامل ويتامينهاي Aو D , فسفر, منيزيم, سلينيم و يد است. همچنين روغن بسياري از گونه‌ها داراي ارزش غذايي و سلامتي مي‌باشد.

آبزي‌پروري و فقرزدايي:

وراي نقش مستقيم آبزي‌پروري در مقابله با گرسنگي, آبزي‌پروري مي تواند با كاهش فقر و افزايش درامد ارزي در كشورهاي در حال توسعه نقش غير مستقيمي در بهبود امنيت غذايي ايفا نمايد. امروزه ماهي يكي از عمده ترين محصولات غذايي در تجارت جهاني به شمار مي رود. ارزش كل توليدات ماهيگيري در جهان در سال 2001 به 56 ميليارد دلار بالغ گرديده است و كشورهاي در حال توسعه توليدكننده بيش از 50 درصد از ماهي و فراورده‌هاي آن مي باشند كه در بازارهاي جهاني بفروش مي رسد كه بمعناي اشتغال بيش از پيش است.

آبزي‌پروري براي ميليونها نفر در جهان بطور مستقيم و يا از طريق صنايع وابسته همچون عرضه مواد غذايي براي آبزيان, تجهيزات و خدمات براي مزارع  شغل ايجاد نموده است. بالاترين ميزان اشتغال در اين بخش در كشور چين است جائيكه حدود 4 ميليون نفر بطور تمام وقت به اين حرفه مي پردازند. در ويتنام ميزان اشتغال در بخش آبزي پروري به بيش از 700000 نفر رسيده و در بخش پرورش ميگو و گربه ماهي متوسط درامد سرانه خانوار در سالهاي اخير به 1000 دلار رسيده است. اين مقدار بيش از مقدار درآمدي است  كه در ساير بخشهاي كشاورزي در اين كشور وجود دارد. متوسط درآمد سرانه خانوار در ويتنام حدود 408 دلار مي باشد.

امنيت و محيط زيست:

به رغم وجود منافع زياد، چالشهايي نيز در بخش آبزي پروري وجود دارد. جهاني شدن تجارت مواد غذايي, غذا را در مركز توجهات جهاني قرار داده است. فراورده هاي ماهي بطور عام و فراورده هاي آبزي پروري بطور خاص در ارتباط با ايمني و عواقب زيست محيطي آن مورد سوال و در معرض ايراد مي باشند.

موضوعات خاص در اين ارتباط عبارتند از: ازبين رفتن زيستگاههاي طبيعي و تبديل آن به مزارع پرورش ميگو و استفاده از آنتي بيوتيك‌ها، وابستگي به پودر ماهي از بخش صيد در بعضي از فعاليتهاي آبزي پروري و نيز معرفي گونه‌هاي غير بومي به اكوسيستم‌ها. اينها مشكلات اصلي هستند اما مي دانيم كه اغلب آنها ناشي از وجود چارچوب‌هاي قانوني ضعيف و رشد سريع گونه هاي با ارزش, به دليل وجود پتانسيل هاي تجاري بالايست كه براي آنها وجود دارد. سرگي گارسيا(Serge Garsia) مدير بخش ماهيگيري فائو مي گويد: تمركز ما بايد در جهت بهبود ميزان درك ما از علل و اثرات واقعي اين عوامل, شناسايي راه‌حلها و توافق همگاني جهت تدوين معيارهاي مسئولانه و انجام اقداماتي موثر باشد.

چالش هاي رسيدن به توسعه پايدار در آبزي‌پروري تنهانيمي از قصه است. سوباسينگ مي افزايد: ما در اين راه درسهاي مهمي گرفته ايم. مناطقي را ديده ايم كه درآن بهبود فوق العاده‌اي در توليد پايدار انجام پذيرفته است. براي كمك به حل مشكلات زيستمحيطي، ايمني و تنظيم برنامه اي براي توسعه پايدار بخش آبزي پروري, كميته ماهيگيري فائو در سال 2001 يك كميته فرعي بين المللي براي آبزي پروري تاسيس كرده است كه در اين كميته فرعي بيش از 50 كشور فعالانه مشاركت دارند و بمنظور بررسي مسائل مشترك و سازماندهي كار مرتباً در فائو تشكيل جلسه مي‌دهند.

*********************************************************************

پرورش ماهي در كشورهاي عربي :  جهشي در توليد ماهي

(گزارش مندرج در مجله ايفوفيش مورخ دسامبر 2003 ميلادي )

 

كشورهاي عربي بايد از پتانسيل بالايي كه براي پرورش ماهي دارند ، به صورتي علمي و پايدار شروع به بهره برداري كنند كه اين امر باعث افزايش توليد در جمعيتهاي رو به رشد آنها و نيز ورود ارز خارجي به كشورهايشان مي گردد.

 

توليد ماهي از آبهاي دريايي ، لب شور و شيرين و نيز از پرورش ماهي باعث توليد يك منبع غذايي ، اشتغالزايي ، تفريح ، كسب و كار و بهبود شرايط اقتصادي براي مردم سراسر جهان ، چه براي نسل حاضر و چه براي نسل آينده مي گردد.

منابع توليد ماهي در كشورهاي عربي چه از آبهايي كه در حاشيه 22 كشور عربي قرار دارد و چه از آبهاي داخلي اين كشورها ، همانند پرورش ماهي در آبهاي شيرين و شور ، بعنوان يك بخش خيلي مهم براي توسعه مد نظر مي باشد. اگر از اين منابع بصورت منطقي و علمي بهره برداري گردد ، شيلات نقش بسيار مهمي را در افزايش تقاضا براي غذا و نيز در اصلاح شرايط اقتصادي بسياري از كشورها خواهد داشت.

خطوط ساحلي كشورهاي عربي رويهم رفته بيش از 23000 كيلومتر طول دارد و منطقه فلات قاره اي   در حدود 608000 كيلومتر مربع مي باشد .ميزان آبهاي داخلي، منطقه اي در حدود 7.2  ميليون هكتار را پوشش مي دهدكه شامل دلتاها ، باتلاقها ، مخازن، تالابها، رودخانه ها ، درياچه ها ، و غيره مي باشد. آبهاي دريايي كه در حاشيه كشورهاي عرب قرار دارد شامل: خليج فارس و درياي عمان از سمت شرق ، درياي عربي ، خليج عدن و اقيانوس هند از سمت جنوب ، درياي مديترانه از سمت شمال و اقيانوس اطلس از سمت غرب مي باشد. علاوه بر آن منابع آبي ديگر اعم از درياي سرخ و خليجهاي متعدد كوچك ، رودخانه هاي اصلي ( عمدتا” رودخانه نيل ، رودخانه دجله و فرات) درياچه هاي طبيعي و مصنوعي (شامل درياچه ناصر در مصر ، درياچه نوبيا در سودان و درياچه اسد در سوريه ) كه جزء منابع آبي داخلي محسوب مي گردند ، همگي سبب مي شوند كه كشورهاي عربي پتانسيل فوق العاده اي براي افزايش توليد ماهي داشته باشند.علاوه بر آن مناطق انحصاري اقتصادي (EEZ) ، منابع دريايي كشورهاي عربي را به سمت آبهاي بين المللي تا 200 مايل دور از ساحل گسترش مي دهد.

آبزي پروري در آبهاي دريايي و آبهاي شيرين ، يك منبع توليد ماهي نسبتا” جديد در كشورهاي گوناگون عربي است كه هم اكنون بعنوان يك پتانسيل ديگر جهت افزايش توليد منطقه اي محسوب مي گردد.

سازمان خواربار و كشاورزي ملل متحد – فائو-  تخمين زده است كه توليد ماهي توسط تمام كشورهاي عربي با استفاده از تمام منابع در سال 2001 ،  2.8 ميليون تن يا 2.6 درصد از كل توليد جهاني (130.2 ميليون تن) در سال مشابه بوده است. پرورش ماهي در كشورهاي عربي با استفاده از آبهاي شور و آبهاي شيرين در سالهاي اخير به شكل عمده اي افزايش يافته است. در سال 1997 ، توليد كل آبزي پروري از منابع آبهاي شور و شيرين از 98000 تن به 170000 تن در سال 1998 افزايش يافته است . اين ميزان در سالهاي 2000 و 2001 به ترتيب به 252000 تن و 366600تن رسيده است كه 13 درصد از كل توليد را شامل مي گردد.اين توليد نشاندهنده يك پيشرفت واقعي در آبزي پروري در ميان كشورهاي عربي است كه در سال 1984 اين مقدار فقط22000 بوده است كه در آن زمان فقط 4 كشور عربي درگير امرپرورش ماهي بوده اند. بهرحال، هم اكنون 17 كشور عربي مشغول آبزي پروري هستند.

 

اهميت آبزي پروري

 

بطور كلي توليد ماهي از منابع دريايي و آبهاي شيرين دنيا بواسطه بهره برداري بيش از حد از اين منابع و تخريب اين زيستگاهها ، برروي زندگي مردمي كه از اين منابع امرار معاش مي كنند ، تاثيري منفي گذاشته است. آبزي پروري ، بعنوان يك منبع درآمد بيشتر و جايگزين به اين افراد معرفي شده است. اين فعاليت فاصله بين عرضه و تقاضاي ماهي را پر مي كند. اگرچه آبزي پروري پتانسيل بزرگي براي افزايش توليد دارد، ولي محدوديتهايي مانند محيط زيست، تخريب ساحل، و تاثيرات جانبي كه سيستمهاي پرورشي مي گذارند و نيز تكنولوژيهاي بكاررفته  در آبزي پروري وجوددارد كه بايد به آنها نيز توجه كرد.

اهميت آبزي پروري در دنيا رو به رشد است كه درسال 2001 به 29 درصد رشد دركل دنيا رسيد. تلاشهايي در سطح جهان براي برابري اين رشد با رشد سريع جمعيت دنيا كه ميزان بالايي ماهي براي تغذيه احتياج دارند، در پاسخ به كاهش صيد از منابع دريايي و آب شيرين وجود دارد.اغلب كشورهاي عربي ، مستثناي از اين امر نمي باشند. بيشتر كشورهايي كه منابع آب شيرين دارند مانند مصر ، عراق، سودان و سوريه، سالهاست فعاليت آبزي پروري را بعنوان يك وسيله امرار معاش انتخاب كرده اند. هرچند كه در سالهاي اخير ، اينگونه فعاليتها به صورت وسيعي جنبه تجاري پيدا كرده است. ساير كشورهاي عربي، از آنجا كه داراي منابع آبهاي شيرين محدودي هستند بنابراين مشغول امر پرورش ماهي در قفسهايي شناوردر امتداد خطوط ساحليشان (مانند تونس ، موروكو ، عربستان سعودي ، كويت و بحرين ) هستند،‌كشورهايي چون امارات عربي متحده و عمان يكسري مراكز تحقيقاتي جهت پرورش ماهي در آبهاي دريايي ،ايجاد كرده اند.

 

سرمايه گذاريهاي عمده در بخش آبزي پروري

 

مصر و عربستان سعودي در مراحل آزمايشي اين طرح هستند و به عنوان قطبهاي اصلي در بين كشورهاي عربي در زمينه پرورش ميگو در سواحل درياي سرخ و مديترانه ،مطرح هستند.بعضي از مراكز تحقيقاتي خصوصا در امارات عربي متحده (سواحل خليج فارس) در زمينه پرورش ميگو تحقيقاتي را ا نجام داده اند .نتيجه تحقيقات آنها بيشتر به سمت بخش خصوصي كه قسمت اعظم سرمايه گذاريها را بعهده دارد ،هدايت ميشود. بعلاوه بخش خصوصي در بعضي از كشورهاي عربي ، جهت اجراي پروژه هاي آبزي پروري خصوصا در زمينه توليد و پرورش ميگو سرمايه گذاريهاي كلاني را انجام داده است.

از مهمترين تشكيلات آبزي پروري مي توان از Sanai shrimp21 واقع در شمال صحراي سينا در مصر و در عربستان سعودي ميتوان به مزارع پرورش ميگوي Jazan  در سواحل درياي سرخ اشاره كرد كه مجهز به پيشرفته ترين دستگاههاي عمل آوري ميگو ميباشد.

شركت بين المللي پرورش ماهي ASMAK در سال 1996 در ابو دئابي امارات تاسيس شد ودر مناطق راس الخيمه و فوجاريه ماهي سيم و باس دريايي را در قفس پرورش داده و جهت بازارهاي داخلي و صادرات توليد ميكند. شركت ASMAKگسترش يافته و در ساير كشورهاي عربي هم نمايندگي هايي را تاسيس نموده كه از آنجمله در عمان شركت آبزي پروري خوريات Quriyatرا جهت پرورش سيم و باس و كفال و ميگوي پرورشي تاسيس نموده است .همچنين در منطقه ام القوين امارات عربي متحده وكويت اقدام به احداث هچري هايي تحت عنوان شركتهاي آبزي پروري بين المللي خليج كرده  كه نوزاد باس و سيم و هامور و ساير گونه ها را توليد مي كند.

بعلاوه شركت ماهيگيري عرب پروژه هاي مربوط به پرورش تيلاپيا را در عربستان سعودي و همچنين دو پروژه در زمينه پرورش تيلاپيا و توليد فينگر لينگ را در مصر بعهده دارد. همچنين يكي از شركتهاي بزرگ آبزي پروري  اقدام به پرورش ماهي در منطقه Nador واقع در سواحل جنوبي درياي مديترانه ميكند. همچنين در تونس يك شركت تونسي اقدام به پرورش سيم دريايي و باس جهت صادرات به كشور هاي منطقه كرده است ، همچنين اين شركت قصد دارد كه درصد بازده توليد ماهي تازه خود را افزايش دهد .

گونه هاي پرورشي رايج در ساير كشورها بيشتر گونه هايي را شامل ميشود كه دربازار هاي داخلي مصرف دارد و يا صادر ميگردد. در مصر و سودان تيلاپياي نيل  همچنين در عربستان تيلاپيا پرورش داده ميشود همچنين در مصر كپور در مزارع برنج و كفال در درايچه اي داخلي پرورش مي يابد.در بحرين و قطر كويت و عمان هم هامور از گونه هاي پرورشي رايج است.از گونه هاي ميگو پرورشي ميتوان به گونه هاي ببري سبز و هندي وببري سياه اشاره كرد كه بصورت اقتصادي در مزارع مصر و عربستان پرورش مي يابد.درمصر بعضي از مزارع پرورشي در صحرا ها واقع شده و از منابع آبي زير زميني در آنها استفاده ميگردد.

انتظار ميرود وقتي تحقيقات در زمينه پرورش ماهي عملي بودن امر پرورش را از نظر اقتصادي ثابت كرد و روشها ي جديد پرورشي شناخته شد آبزي پروري و توليد ماهي بصورت اساسي افزايش يابد.

 

آبزي پروري و امنيت غذايي

 

؛...... براي داشتن يك زندگي سالم تمام مردم  درهر زمان نياز به غذا و مواد غذايي با ارزش دارند كه از اينطريق بتوانند نياز هاي  غذايي خود را برآورده سازند ....؛ (رم/ايتاليا/اجلاس جهاني غذاFAO /1996 )

با در نظر گرفتن اين تعريف در ذهن، آبزيان مي توانند نقش مهمي را در تامين نياز هاي غذايي داشته باشند ولي در اين بين قدرت خريد پايين  بخش را نبايد ناديده گرفت. بعلاوه بااينكه ماهي تقش مهمي را در امنيت غذايي دارد ولي بيشتر توليد كنندگان ماهي با  درآمدي كه از پرورش آبزيان بدست ميآورند قادر به خريد ماهي نيستند و نمي توانند آن را مصرف كنند.

با اينكه تمام منابع دريايي و آبهاي داخلي بطور كامل مورد  بهره برداري قرار مي گيرند ولي از آنجاييكه نياز جوامع عربي به آبزيان همچنان  روبه افزايش است، لازم است كه اين كشورها روشهايي را جهت افزايش پرورش گونه هاي بومي و كاهش واردات اتخاذ نمايند.

آبزي پروري در كشورهايي مثل مصر و سودان و عراق كه داراي جمعيت زيادي هستند بسيار مفيد بوده و اگر اين امر بصورت متمركز و مجتمع در نوار ساحلي انجام گيرد مي تواند مثمر ثمر باشد .

 

نياز هاي توسعه

 

كل ميزان توليد ماهي در كشور هاي عربي در حدود 2تا 5/2 ميليون تن است كه اين ميزان در سالهاي اخير ثابت مانده و با توجه به رشد افزايشي جمعيت در يكسال لازمست اين ميزان افزايش يابد.

دربسياري از كشورهاي عربي از جمله مصر سالهاست كه آبزي پروري به عنوان فعاليتي كه جنبه امرار معاش دارد ،پرداخته مي شود ولي بعد اقتصادي آن  و ارزشي كه از اين لحاظ دارد ،اخيرا مورد توجه قرار گرفته است.افزايش ميزان صيد هم با اعمال مديريت هاي صحيح و روشهاي درست حفاظتي امكان پذير است.همچنين ميزان توليد كل را ميتوان از طريق بازسازي و رها سازي در ذخاير آبي افزايش داد.در هر صورت ثابت ماندن ميزان توليد با روند روبه رشد جمعيت  يك نوع بدشانسي تلقي مي گردد.

منسجم كردن و تحرك عوامل توليد نه تنها سبب افزايش ميزان توليد ميشود بلكه نتيجه آن افزايش ميزان مصرف سرانه است. همانطوريكه اشاره شد با افزايش جمعيت نياز هاي غذايي هم افزايش مييا بد ميزان مصرف سرانه در كشورهاي عربي 9 كيلوگرم است و اين درحاليست كه ميانگين متوسط آن درجهان 14 كيلوگرم است.

جهت گسترش آبزي پروري دولت ومراكز تحقيقاتي نياز مند سرمايه گذاري خصوصا در نوار ساحلي مي باشند در اين بين استفاده از مراكز تحقبقاتي دولتي جهت شناسايي پروژه ها و ارائه خدمات امري اجتناب ناپذير است.همچنين نقش بخش خصوصي در زمينه سرمايه گذاري در پروژه هاي متمم مثل هچري ها و كارخانجات غذا و ساير صنايع وابسنه نبايد ناديده انگاشته شود.

تحقيقات در اين بخش بايد با استفاده از تكنولوژي هاي مناسب و جديد افزايش يابد ،استفاده از روشهاي متراكم و نيمه متراكم در مزارع و يا به عبارت ديگر استفاده از روشهايي كه هزينه هاي توليد پايينتري را در بر دارد و همچنين اطمينان از اينكه فعاليتهاي آبزي پروري از نظر زيست محيطي كا ملا بي خطر هستند موارديست كه حتما بايد به آن توجه شود. همچنين پرورش گونه هاي بومي وگونه هايي كه از ميزان مصرف بيشتري برخوردارند و همچنين معرفي گونه هاي جديد مي بايست با در نظر گرفتن شرايط اكولوژيكي منطقه صورت پذيرد .

در پايان ،از آنجاييكه آبزي پروري يكي از روشهاي مطمئن و سريع در توليد غذا محسوب ميگردد لذا رعايت نكات و استفاده از دستوراتي كه FAO  بدان اشاره كرده است ،براي دست يابي به آبزي پروري پايدار و مسئولانه الزام آور است.

**************************************************************

امريكا ماهي خاوياري بلوگا را در معرض خطر نابودي مي داند

                           

سايت اينترنتي http://www.caviaremptor.org در گزارشي از واشنگتن مدعي شد: دولت آمريكا اگرچه از خطر انقراض نسل ماهي بلوگا خبر ميدهد, ليكن هيچ اقدامي در جهت حفظ آن انجام نمي دهد. گروههاي محافظه كار مي گويند كه اقدامات عاجلي در جهت ممنوعيت واردات خاويار بلوگا به منظور جلوگيري از انقراض نسل آن لازم است و بايد از مصرف كنندگان بخواهيم تا از مصرف خاويار ماهي بلوگا خودداري نمايند.

اين گزارش حاكيست امروز سازمان حفاظت از حيات وحش و آبزيان ايالات متحده آمريكا اعلام نمود كه ماهي خاوياري بلوگا را در ليست گونه هاي در معرض خطر انقراض قرار خواهد داد, اما هر گونه اقدامي را براي حفاظت از اين گونه به مدت 6 ماه به تعويق انداخت. در اثر تقاضاي موجود براي خاويار بلوگا، جمعيت اين گونه از ماهيان خاوياري در دهه هاي اخير كاهش يافته است.

 كارشناسان حفظ محيط زيست عدم اقدامات سازمان حفاظت از حيات وحش و آبزيان ايالات متحده آمريكا را مورد نقد قرار داده و ميگويند كه ممنوعيت فوري و طولاني واردات خاويار بلوگا براي تضمين حفظ نسل اين گونه لازم و ضروري است. بر اساس آخرين آمار مركز جهاني حفاظت از منابع زنده وابسته به برنامه محيط زيست سازمان ملل متحد، آمريكا با واردات بيش از 60 درصد, بزرگترين واردكننده خاويار بلوگا در دنياست.

ماهي بلوگا گونه ايست به قدمت  دويست ميليون سال, كه شاهد كاهش 90 درصدي جمعيتش در بيست سال گذشته بوده و كارشناسان معتقدند كه فقط تعداد كمي از ماهيان بالغ بلوگا در درياي خزر باقيمانده اند كه شايد آ‎خرين بازمانده هاي اين گونه اند. در دسامبر سال2000 گروههاي حفاظت از خاويار متشكل از اتحاديه اي از دانشمندان علوم دريايي و سازمانهاي حفاظت از محيط زيست، طي بيانيه اي از دولت آمريكا درخواست نمودند كه اين ماهي در خطر انقراض را تحت قانون حفاظت از گونه هاي در حال انقراض قراردهد و بر آن اساس ورود خاويار بلوگا به ايالات متحده را ممنوع نمايند.

اين در حالي است كه سازمان حفاظت از حيات وحش و آبزيان اقدامات حفاظتي خود را به بعد از صيد بهار درياي خزر كه بزرگترين دوره صيد ميباشد موكول نموده است. به اين ترتيب صيد همچون گذشته انجام خواهد شد و بلوگا در معرض خطر بيشتري قرار خواهد گرفت.

ليزا اسپير(Lisa Speer) از موسسين جمعيت هاي حفاظت از خاويار و كارشناس ارشد سياستگذاري براي شوراي حفاظت از منابع طبيعي امريكا (NRDC) در سال 2002 از سازمان حفاظت از حيات وحش و آبزيان آمريكا بدليل عدم انجام اقدامي در جهت رسيدگي به درخواست جمعيت هاي حفاظت از خاويار در زمان مقرر شكايت نموده است. مصرف خاويار بلوگا در آمريكا موجب تشديد وضعيت مخاطره آميز خاويار بلوگا شده , و ناتواني دولت در توقف سريع واردات خاويار بلوگا به معناي ادامه سير نزولي حركت اين گونه بسوي انقراض خواهد بود.

سايت اينترنتي  http://www.caviaremptor.org در ادامه مي افزايد: تجارت قانوني خاويار در جهان بر اساس كنوانسيون تجارت بين المللي گونه هاي در خطر انقراض (سايتسCITES) حدود 100 ميليون دلار در سال برآورد ميشود و علت انقراض نسل ماهي بلوگا كه خاويار آن را سايتس يكي از ارزشمند ترين كالاي حيات وحش مي خواند عمدتاً صيد بي‌رويه, تجارت غير قانوني, از بين رفتن زيستگاهها و آلودگي ميباشد.

پيشنهاد سال 2002 سازمان حفاظت از حيات وحش و آبزيان براي قراردادن بلوگا در فهرست گونه هاي در خطر انقراض با حمايت همه جانبه 50 دانشمند برجسته آمريكايي, 200 سر آشپز ممتاز و هزاران نفر در سراسر جهان همراه بوده است. بر اساس گزارش سازمان,  4257 مورد اظهار نظر مردمي در ارتباط با اين پيشنهاد دريافت گرديد كه به جز 14 مورد بقيه موافق ليست نمودن آن تحت گونه هاي در خطر انقراض بودند. وزير منابع طبيعي و اكولوژي آذربايجان طي نامه اي اعلام نمود اگر صيد تجاري به همين وضع ادامه يابد, ماهي بلوگاي بالغي براي حفظ ذخاير اين گونه در درياي خزر باقي نخواهد ماند.

آخرين ارزيابي ذخاير ماهيان خاوياري كه توسط خانم دكتر الن پيكيج(Ellen ‍‍‍Pikitch) دانشمند برجسته و از موسسين خاويار-امپتور كه برنامه اي را با همكاري انجمن حمايت از حيات وحش(WES) انجام شده نشان دهنده كاهش هشدار دهنده 39 درصدي جمعيت بلوگا از سال 2001 تا2002 بوده است. وي مي افزايد : بدينوسيله رسماً اعلام مي شود كه ذخاير ماهي بلوگا در حال انقراض ميباشد. اين مطلب توسط خانم دكتر پيكيج كه در اكتبر 2002 به عنوان پروفسور و مدير اجرايي انسيتو علوم دريايي دانشگاه منصوب گرديد اعلام شده است.

وي مي افزايد: ترس من اين است كه عدم اقدام موثر توسط دولت آمريكا و مسئولين تجارت بين المللي نسل اين گونه را به نابودي بكشاند. بدليل ناتواني دولت آمريكا براي انجام اقدامي فوري به منظور حفاظت از ماهي بلوگا, جمعيت هاي حفاظت از خاوياراز مصرف كنندگان خواسته است كه از مصرف خاويار بلوگا جدا خودداري نمايند و همچنين مصرف خاويار ساير گونه هاي خاوياري را نيز كاهش دهند.

اگر مصرف كنندگان بخواهند خاويار بخرند, بهترين انتخاب آنها ميتواند خاويار گونه هاي پرورشي همچون ماهي خاوياري و پارو ماهي كه در ايالت متحده پرورش داده ميشوند، باشد كه از نظر زيست محيطي نيز كاملا مطمئن و قابل اعتماد ميباشد. مصرف كنندگان ميتوانند به اين ترتيب به تجارت ماهي بلوگا كمك كنند و نبايد منتظر دولت آمريكا به اميد اقدام موثري جهت حفظ اين گونه باشند. اين يك بدسليقگي است كه بخواهيم خاويار ماهي اي را بخوريم كه در وضعيت نگران كننده اي قرار دارد. خصوصا وقتي كه جايگزين مناسبي با كيفيت و يژه اي همچون گونه وحشي براي آن وجود دارد. ويكي اسپروئيل (Vikki Spruill) رئيس گروه حفاظت از اقيانوس موسوم به SeaWeb  و از موسسين حاميان حفاظت از خاويار ميگويد ما اگر به بلوگا فرصتي ندهيم شايد آن را تا سر حد مرگ پيش ببريم.

اين گزارش مي افزايد: فعاليت Emptor از سه سال پيش توسط SeaWeb, NRDC , WCS به منظور حفظ و احياي گونه هاي در خطر انقراض ماهيان خاوياري درياي خزر آغاز گرديد. اين ائتلاف موجب شد تا ماهي بلوگا در فهرست گونه هاي در خطر انقراض در ايالات متحده آورده شود و ممنوع شدن تجارت جهاني خاويار بلوگا را خواستار شود. اين جمعيت همچنين از كاهش بلند مدت سهميه صادرات براي ساير گونه هاي خاوياري حمايت نمود و خواهان كمكهاي مالي بين المللي براي بهبود  مديريت و بهره برداري اصولي آن گرديد.

ليز لاك(Liz Lauck) مدير برنامه درياييWCS  كسيكه همكاريش در اين برنامه موجب جابجايي دكتر پيكيج به انسيتو علوم دريايي دانشگاه ميامي شد, ميگويد: ما متاسفيم كه عليرغم ابراز نگراني دانشمندان، دولت تصميم خود براي حفاظت از ماهي بلوگا را به تعويق انداخته است. متاسفانه اشتهاي ملت ها براي خاويار بلوگا موجب كاهش جمعيت آن گرديده است و بدون حفاظت كامل از اين گونه اميدي براي احياي آن وجود نخواهد داشت.

 


کلمات کلیدی:
 
 
 
 
به وبلاگ گلچين سايت هاي شيلاتي خوش اومديد – سيد هادي علوي onLoad and onUnload Example

----رود و خروج